ΗΠΑ και Κίνα προετοιμάζονται για το πραγματικό Star Wars με δορυφόρους-κυνηγούς και διαστημικά όπλα. Οι δύο υπερδυνάμεις δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον στρατιωτικού ανταγωνισμού και πιθανών συγκρούσεων έξω από τα σύνορα της Γης. Καθώς ο τομέας των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Διάστημα εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς το Πεκίνο και η Ουάσιγκτον προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης που θα επεκταθεί μακριά από τον πλανήτη μας.Οι ένοπλες δυνάμεις αντιμετωπίζουν πλέον τους δορυφόρους ως οπλικά συστήματα, καθώς οι απειλές στο Διάστημα αυξάνονται. Όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ του το Reuters προσωπικό της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ παρακολουθεί τις επιχειρήσεις σε τροχιά από στρατιωτική βάση στην Καλιφόρνια τον Δεκέμβριο.Τον Ιούνιο ένα κινεζικό μη επανδρωμένο διαστημικό αεροσκάφος, το οποίο παρακολουθείται στενά από Αμερικανούς στρατιωτικούς αναλυτές, απελευθέρωσε έναν μικρό δορυφόρο σε ύψος εκατοντάδων μιλίων πάνω από τη Γη σε μια περιοχή τροχιάς όπου συνυπάρχουν πολλοί εμπορικοί και στρατιωτικοί δορυφόροι. Στη συνέχεια το αντικείμενο έκανε έναν κύκλο γύρω από έναν άλλο κινεζικό δορυφόρο προτού επιστρέψει προς το διαστημικό αεροσκάφος σύμφωνα με την αμερικανική εταιρεία παρακολούθησης διαστήματος LeoLabs.Λίγα είναι γνωστά για τον συγκεκριμένο δορυφόρο ή την αποστολή του. Ωστόσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ένα παρόμοιο άκρως απόρρητο διαστημικό αεροσκάφος, που θυμίζει μικρό διαστημικό λεωφορείο και είναι επίσης μη επανδρωμένο.Και τα δύο προγράμματα αντικατοπτρίζουν την ταχύτατη εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Διάστημα καθώς Πεκίνο και Ουάσιγκτον προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης που θα επεκταθεί πέρα από τη Γη, σύμφωνα με έρευνα του Reuters που βασίστηκε σε έγγραφα, δεδομένα παρακολούθησης διαστημικών αντικειμένων και συνεντεύξεις με νυν και πρώην στρατιωτικούς αξιωματούχους.Κινέζοι ερευνητές που συνδέονται με τον στρατό αναπτύσσουν τεχνολογίες που περιλαμβάνουν από δορυφόρους σχεδιασμένους να καταδιώκουν και ακόμη και να αιχμαλωτίζουν άλλα διαστημικά σκάφη, έως συστήματα που θα μπορούσαν να επεκτείνουν τα αποθέματα καυσίμων τους κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας καταδίωξης σύμφωνα με έρευνα του Reuters σε έγγραφα σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ανακοινώσεις προμηθειών και ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις.Παράλληλα οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βρετανία πραγματοποίησαν την πρώτη κοινή στρατιωτική επιχείρησή τους στο διάστημα, κινούμενες κοντά στην τροχιά ενός κινεζικού δορυφόρου που θεωρείται ύποπτος για κατασκοπευτική δραστηριότητα, σύμφωνα με εμπορικά δεδομένα παρακολούθησης του διαστήματος.«Οι Κινέζοι αναπτύσσουν ταχύτατα τις δυνατότητές τους», συμπεριλαμβανομένων επίγειων και διαστημικών όπλων σχεδιασμένων να παρεμβάλλουν ή να καταστρέφουν στόχους» δήλωσε τον Ιούλιο ο στρατηγός Τσανς Σάλτζμαν επικεφαλής διαστημικών επιχειρήσεων της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ. Η απειλή από την Κίνα είναι «σημαντική», πρόσθεσε ο Σάλτζμαν ο οποίος πρόκειται να αποχωρήσει από τη θέση του. Οι δορυφόροι ως όπλα Οι δορυφόροι έχουν καταστεί απαραίτητοι για τον σύγχρονο πόλεμο, όπως έχουν καταδείξει οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή. Εδώ και δεκαετίες παρέχουν στις ένοπλες δυνάμεις στη Γη υπηρεσίες επικοινωνιών, πλοήγησης και συλλογής πληροφοριών και, αφού τεθούν σε τροχιά, συνήθως παραμένουν σε προκαθορισμένες διαδρομές.Όλο και περισσότερο, όμως, οι στρατιωτικές δυνάμεις αντιμετωπίζουν τους δορυφόρους ως ενεργές πλατφόρμες οπλικών συστημάτων, ικανές να πραγματοποιούν επιθέσεις, διαταράσσοντας τη λειτουργία ενός άλλου δορυφόρου μέσω παρεμβολών ή λέιζερ που «τυφλώνουν» τους αισθητήρες του, ή ακόμη και καταλαμβάνοντας εχθρικά διαστημικά σκάφη.Η διατάραξη των αμερικανικών διαστημικών δυνατοτήτων θα «παρέλυε τον τεράστιο στρατό μας στον επίγειο τομέα», επηρεάζοντας τα πάντα, από την επιτήρηση έως την αντιπυραυλική άμυνα δήλωσε ο Έβερετ Ντόλμαν πρώην καθηγητής στο Air War College της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ.Τα διαστημικά αεροσκάφη επειδή είναι ευέλικτα και μπορούν να αναπτύσσουν δορυφόρους ή να μεταφέρουν φορτία θα μπορούσαν να εκλαμβάνονται από τους αντιπάλους ως πιθανά «μαχητικά αεροσκάφη του Διαστήματος» πρόσθεσε. Η ανταλλαγή «μηνυμάτων» Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός εκτυλίσσεται καθώς η τροχιά της Γης γίνεται ολοένα και πιο πολυσύχναστη. Η SpaceX, η οποία πρόσφατα εισήχθη στις δημόσιες αγορές, διαχειρίζεται περίπου 11,000 δορυφόρους Starlink και σχεδιάζει ένα σμήνος μεγάλων διαστημικών κέντρων δεδομένων που θα διαθέτουν δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης.Η Κίνα κατασκευάζει ανταγωνιστικά δίκτυα ενώ το πρόγραμμα αντιπυραυλικής άμυνας Golden Dome του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προβλέπει αναχαιτιστές που θα βρίσκονται στο Διάστημα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βελτιώνουν επίσης δυνατότητες που θα μπορούσαν να αποδειχθούν σημαντικές σε μια μελλοντική σύγκρουση.Στην κοινή επιχείρηση ΗΠΑ-Βρετανίας τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, αμερικανικές διαστημικές δυνάμεις από βάση στο Κολοράντο έδωσαν εντολή σε έναν αμερικανικό στρατιωτικό δορυφόρο να κινηθεί πολύ κοντά σε έναν βρετανικό, την ώρα που ο κινεζικός δορυφόρος Shiyan 12-01 περνούσε περίπου 83 χιλιόμετρα κάτω από αυτούς, σύμφωνα με την εταιρεία διαστημικών πληροφοριών Slingshot Aerospace. Σε αυτή την απόσταση οι ειδικοί θεωρούν ότι τα δύο αντικείμενα βρίσκονταν σχετικά κοντά.Τρεις ειδικοί σε θέματα διαστήματος με στρατιωτικό υπόβαθρο δήλωσαν στο Reuters ότι η ενέργεια αυτή φαίνεται να είχε ως στόχο να στείλει μήνυμα στο Πεκίνο. Ο Άντριου Τέρνερ πρώην ανώτερος αξιωματικός της βρετανικής Πολεμικής Αεροπορίας και σήμερα σύμβουλος σε θέματα Διαστήματος δήλωσε ότι ήταν «σχεδόν βέβαιο ότι επρόκειτο για στρατηγικό μήνυμα προς την Κίνα», προκειμένου να επιδειχθούν η ενότητα και οι δυνατότητες των συμμάχων αλλά και να προειδοποιηθεί το Πεκίνο να μην παρεμβαίνει στον βρετανικό δορυφόρο.Οι ΗΠΑ και η Βρετανία ανακοίνωσαν δημόσια την επιχείρηση, την πρώτη γνωστή μεταξύ δύο μελών της συμμαχίας πληροφοριών Five Eyes χωρίς όμως να αποκαλύψουν την εγγύτητα με το κινεζικό διαστημικό σκάφος. Μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων στο Διάστημα παραμένει απόρρητο λόγω των επιπτώσεών τους στη συλλογή πληροφοριών. Η U.S. Space Command δήλωσε στο Reuters ότι η αποστολή απέδειξε την ικανότητα συνεργασίας με συμμάχους στο Διάστημα.Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι το διάστημα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και ότι η Βρετανία και οι εταίροι της πραγματοποιούν προηγμένες επιχειρήσεις σε τροχιά για την προστασία των εθνικών και στρατιωτικών τους συμφερόντων. Καμία από τις δύο πλευρές δεν σχολίασε την εγγύτητα της επιχείρησης με τον κινεζικό δορυφόρο.Ο επόμενος επικεφαλής διαστημικών επιχειρήσεων της U.S. Space Force, αντιστράτηγος Ντάγκλας Σκίες είχε συμμετάσχει στην επιχείρηση. Σε συνέντευξή του λίγο αργότερα δήλωσε ότι η λειτουργία ενός δορυφόρου κοντά σε ένα άλλο διαστημικό σκάφος μπορεί να βοηθήσει στην επιβεβαίωση ότι ένας σύμμαχος λειτουργεί σωστά ή να διαπιστωθεί αν ένας αντίπαλος «κάνει κάτι που δεν θα έπρεπε». Τότε αρνήθηκε να πει αν κοντά βρισκόταν δορυφόρος άλλης χώρας. Η Βρετανία αποκάλυψε πρόσφατα ότι η αποστολή πραγματοποιήθηκε παράλληλα με ναυτική ανάπτυξη δυνάμεων στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. Η διαστημική κούρσα εξοπλισμών Η χρήση του Διαστήματος όχι μόνο για την υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γη αλλά και για τον επηρεασμό της έκβασής τους είναι «πραγματικά, πραγματικά σημαντική», είχε δηλώσει τον Απρίλιο ο τότε επικεφαλής της Βρετανικής Διοίκησης Διαστήματος, υποστράτηγος Πολ Τέντμαν ο οποίος έκτοτε έχει αποστρατευθεί. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν γνώριζε τις συγκεκριμένες λεπτομέρειες της αμερικανοβρετανικής επιχείρησης.Σε γενικότερο επίπεδο, το Πεκίνο αντιτίθεται στη στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος και υποστηρίζει την ειρηνική χρήση του ανέφερε το υπουργείο, κατηγορώντας παράλληλα την Ουάσιγκτον ότι τροφοδοτεί μια κούρσα εξοπλισμών μέσω πρωτοβουλιών όπως το σύστημα Golden Dome και πιθανά διαστημικά όπλα. Όταν ρωτήθηκε για τον Shiyan 12-01 και το κινεζικό διαστημικό αεροσκάφος το υπουργείο δήλωσε ότι δεν είχε πληροφορίες.Το επίσημο κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua έχει περιγράψει τον Shiyan 12-01 ως δορυφόρο που πραγματοποιεί έρευνες του διαστημικού περιβάλλοντος, ενώ το διαστημικό αεροσκάφος ως πειραματικό όχημα που υποστηρίζει την ειρηνική χρήση του Διαστήματος. Η U.S. Space Force αναφέρει ότι το δικό της διαστημικό αεροσκάφος πραγματοποιεί μια σειρά δοκιμών και πειραμάτων.Ο επικεφαλής της U.S. Space Command, στρατηγός Στίβεν Γουίτινγκ έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία του Διαστήματος για τον σύγχρονο πόλεμο προειδοποιώντας ότι αντίπαλες χώρες αναπτύσσουν δυνατότητες που μπορούν να στερήσουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες την πρόσβαση σε κρίσιμα συστήματα και να μειώσουν τη στρατιωτική τους αποτελεσματικότητα. Έχει δηλώσει ότι οι αντίπαλοι πιθανότατα θα επιχειρούσαν να πλήξουν τα αμερικανικά διαστημικά μέσα από τα πρώτα κιόλας στάδια μιας σύγκρουσης.Για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών οι ΗΠΑ πρέπει να υιοθετήσουν μια πιο ενεργή στρατιωτική στάση στο Διάστημα υποστηρίζει ο Γουίτινγκ. Αυτό σημαίνει όχι μόνο την προστασία των αμερικανικών συστημάτων αλλά και την ετοιμότητα να απειλήσουν ή να πλήξουν εχθρικά μέσα, εφόσον χρειαστεί. Έχει ζητήσει την ανάπτυξη αναχαιτιστών σε τροχιά και άλλων όπλων.«Πρέπει να είμαστε πλήρως προετοιμασμένοι για μια σύγκρουση στο διάστημα. Και αν η αποτροπή αποτύχει, θα πολεμήσουμε και θα νικήσουμε», δήλωσε σε συνέδριο τον Απρίλιο. Δυτικοί αξιωματούχοι προειδοποιούν για μια σειρά απειλών, μεταξύ των οποίων επίγεια λέιζερ, ηλεκτρονικές παρεμβολές, κυβερνοεπιθέσεις και αντιδορυφορικοί πύραυλοι.Στην γήινη τροχιά οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ρωσία διαθέτουν όλες ευέλικτους δορυφόρους που μπορούν να πλησιάζουν και να επιθεωρούν άλλα διαστημικά σκάφη. Τέτοια συστήματα θα μπορούσαν να προσαρμοστούν ώστε να μεταφέρουν όπλα, όπως λέιζερ ή βλήματα.Δυτικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο και η Μόσχα έχουν επιδείξει τεχνολογίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την απειλή αμερικανικών και συμμαχικών δορυφόρων. Οι ΗΠΑ έχουν επίσης κατηγορήσει τη Ρωσία ότι αναπτύσσει αντιδορυφορική δυνατότητα που περιλαμβάνει δορυφόρο σχεδιασμένο να μεταφέρει πυρηνικό όπλο.Η Μόσχα έχει αρνηθεί ότι αναπτύσσει πυρηνικό αντιδορυφορικό όπλο στο Διάστημα. Ο Τέντμαν δήλωσε σε συνέντευξή του το περασμένο φθινόπωρο ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις αντιμετωπίζουν πλέον τους δορυφόρους ως «οπλικά συστήματα» που πρέπει να μπορούν να ελίσσονται και να πολεμούν.Η Δύση «εργάζεται σκληρά για να διατηρήσει το στρατηγικό της πλεονέκτημα στο διάστημα» είπε. Ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι η διατάραξη της λειτουργίας των δορυφόρων εξακολουθεί να είναι ευκολότερη από τη Γη παρά μέσω επιθέσεων διαστημικού σκάφους εναντίον διαστημικού σκάφους.Σε μια σπάνια αποκάλυψη σχετικά με τις δικές της δυνατότητες, η U.S. Space Force ανακοίνωσε τον Ιούνιο ότι είχε θέσει σε υπηρεσία ένα επίγειο ηλεκτρομαγνητικό όπλο της L3Harris Technologies, σχεδιασμένο να απενεργοποιεί ή να διαταράσσει εχθρικούς δορυφόρους. «Αερομαχίες» στο διάστημα και δορυφόροι-κυνηγοί Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η κορυφαία διαστημική δύναμη στον κόσμο, η Κίνα αυξάνει ταχύτατα τόσο τον αριθμό των δορυφόρων που διαθέτει όσο και την πολυπλοκότητα των αποστολών της.Κινεζικοί δορυφόροι έχουν επιδείξει αυτό που Αμερικανοί αξιωματούχοι αποκαλούν «αερομαχίες» σε τροχιά δηλαδή πολλαπλά διαστημικά σκάφη που κινούνται συγχρονισμένα και σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους. Κινεζικά διαστημικά σκάφη έχουν επίσης επιδείξει την ικανότητα να συλλαμβάνουν έναν ανενεργό δορυφόρο και να τον μετακινούν σε διαφορετική τροχιά.Πέρυσι, η Κίνα πραγματοποίησε αυτό που πιθανότατα ήταν μια προσπάθεια ανεφοδιασμού καυσίμων σε τροχιά, σύμφωνα με αξιωματούχο της U.S. Space Force. Ο ανεφοδιασμός θα αποτελούσε σημαντική τεχνολογική εξέλιξη καθώς οι δορυφόροι συνήθως περιορίζονται από την ποσότητα καυσίμων που μεταφέρουν κατά την εκτόξευσή τους. Η δυνατότητα αναπλήρωσης καυσίμων θα μπορούσε να καθορίσει αν ένα διαστημικό σκάφος θα παραμείνει «κυνηγός» ή θα γίνει το ίδιο «θήραμα». Κινεζικοί οργανισμοί συνεχίζουν να αναπτύσσουν νέες δυνατότητες. Έγγραφα σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας δείχνουν ότι ο κατασκευαστής ορισμένων από τα πιο προηγμένα στρατιωτικά αεροσκάφη της Κίνας απέκτησε τεχνολογία που επιτρέπει σε δορυφόρους να υπολογίζουν αυτόνομα, με στόχο την εξοικονόμηση καυσίμων, τους ελιγμούς που απαιτούνται για την καταδίωξη ενός άλλου διαστημικού σκάφους.Παράλληλα, ανακοίνωση μεταφοράς τεχνολογίας από το National University of Defense Technology περιέγραφε ένα ώριμο σύστημα ικανό να διαχειρίζεται ταυτόχρονα εκατοντάδες δορυφόρους για αμυντικούς και επιχειρησιακούς σκοπούς.Ερευνητές άλλου μεγάλου κινεζικού πανεπιστημίου με στενούς δεσμούς με τον στρατό αναπτύσσουν επίσης δορυφόρους καταδίωξης συμπεριλαμβανομένων σχεδίων στα οποία πολλαπλά διαστημικά σκάφη θα χρησιμοποιούν δίχτυα για να παγιδεύουν στόχους, σύμφωνα με έγγραφα σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας.Δυνατότητες όπως ο ανεφοδιασμός καυσίμων και η σύλληψη άλλων δορυφόρων σε τροχιά θα μπορούσαν να έχουν και μη στρατιωτικές εφαρμογές. Η επίσημη εφημερίδα του κινεζικού στρατού, PLA Daily, έγραψε σε παλαιότερο άρθρο ότι ο έλεγχος του Διαστήματος είναι απαραίτητος για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, την απόκτηση στρατηγικής πρωτοβουλίας και την επίτευξη της νίκης σε έναν πόλεμο. Καλλιτεχνική απεικόνιση του κινεζικού διαστημοπλάνου. Το απόρρητο αυτόνομο διαστημοπλάνο X-37B των ΗΠΑ. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2157453/ipa-kai-kina-proetoimazontai-gia-to-pragmatiko-star-wars-me-doryforoys-kynigoys-kai-diastimika-opla/

H Google μιλά αποκλειστικά στη «Ν» για τα νέα της εργαλεία ΑΙ για την Εκπαίδευση. Η Μάρτα Μακάλιστερ, Global Director του Gemini for Education, αναλύει το όραμα του τεχνολογικού κολοσσού στον τομέα των εκπαιδευτικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης Η Google αποφάσισε να εισέλθει δυναμικά στον τομέα της ανάπτυξης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για χρήση από την εκπαιδευτική κοινότητα. Τα εργαλεία αυτά απευθύνονται τόσο στους καθηγητές όσο και στους μαθητές και έχουν στόχο την ενσωμάτωση των δυνατοτήτων ΑΙ στην εκπαιδευτική διαδικασία με στόχο όχι την επιτάχυνση ή εντατικοποίηση της παροχής περιεχομένου και γνώσεων στους μαθητές ή την γρήγορη από την άλλη πλευρά επεξεργασία αυτού του περιεχομένου από τους μαθητές αλλά στο να αναπτυχθεί ένα νέο ευχάριστο και ταυτόχρονα ποιοτικό εκπαιδευτικό περιβάλλον που θα κάνει πιο ενδιαφέρουσα αλλά και αποδοτική για εκπαιδευτικούς και μαθητές την μεταξύ τους αλληλεπίδραση καθώς και την μαθησιακή εξέλιξη και πρόοδο των παιδιών. Η Google οργάνωσε πριν από λίγες μέρες μια συνάντηση στην οποία έλαβαν μέρος τα στελέχη του τομέα ανάπτυξης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την εκπαίδευση και δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο. Στη συνάντηση αυτή όπου συμμετείχε και το Naftemporiki.gr παρουσιάστηκαν ορισμένα από αυτά τα νέα εργαλεία. Gemini Notebook: Ένας δωρεάν συνεργάτης τεχνητής νοημοσύνης για έρευνα όπου οι χρήστες ανεβάζουν εκπαιδευτικό υλικό και μπορούν να δημιουργήσουν ηχητικές παρουσιάσεις σε μορφή podcast, παρουσιάσεις βίντεο, χάρτες, infographics, κουίζ και κάρτες (flashcards) με ενσωματωμένες παραπομπές στις πηγές. Guided Learning: Μια διαδραστική λειτουργία του Gemini που αναλύει σύνθετα θέματα βήμα προς βήμα, θέτοντας καθοδηγητικές ερωτήσεις αντί να δίνει απλώς έτοιμες απαντήσεις. Gemini Live & Deep Research: Επιτρέπει στους μαθητές να συζητούν προφορικά το εκπαιδευτικό υλικό, να κάνουν brainstorming και να δημιουργούν λεπτομερείς ερευνητικές αναφορές με παραπομπές στις πηγές, ακόμη και εν κινήσει. Ενσωμάτωση Google Search & Lens: Δημιουργεί διαδραστικές τρισδιάστατες προσομοιώσεις, εξατομικευμένα κουίζ εξάσκησης για συγκεκριμένα μαθήματα ή τυποποιημένες εξετάσεις, καθώς και οπτική μάθηση βήμα προς βήμα. Εργαλεία Google Classroom: Βοηθούν τους εκπαιδευτικούς να καταρτίζουν σχέδια μαθημάτων, να προσαρμόζουν την εμπειρία μάθησης με AI σε συγκεκριμένα αναλυτικά προγράμματα και να παρακολουθούν την πρόοδο των μαθητών. Η Μάρτα Μακάλιστερ, Global Director του Gemini for Education μίλησε αποκλειστικά στο Naftemporiki.gr για τα νέα εργαλεία αλλά και την στρατηγική της Google στην παροχή νέων τεχνολογιών στον τομέα της εκπαίδευσης. Ποια είναι τα νέα βασικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που παρουσιάζει η Google για  φοιτητές και εκπαιδευτικούς και τι προσφέρουν στη μαθησιακή εμπειρία;  Γνωρίζουμε από την έρευνά μας ότι οι φοιτητές αναζητούν υποστήριξη για να παραμένουν αφοσιωμένοι, οργανωμένοι και προσηλωμένοι στους στόχους τους. Δεν θέλουν απλώς να τους δίνονται γρήγορες, έτοιμες απαντήσεις αλλά επιζητούν έναν ενεργό, ψηφιακό προσωπικό βοηθό που θα τους καθοδηγεί βήμα προς βήμα και θα τους κρατά οργανωμένους καθ’ όλη τη διάρκεια του ακαδημαϊκού εξαμήνου. Γι’ αυτόν τον λόγο, ενόψει της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς, δημιουργήσαμε το Gemini Student Hub και τα Study Notebooks απευθείας μέσα στην εφαρμογή του Gemini. Οι φοιτητές μπορούν απλώς να ανεβάσουν τις σημειώσεις των παραδόσεων ή την ύλη του μαθήματός τους και το Gemini διαμορφώνει ένα προσαρμοσμένο πλάνο μελέτης, το οποίο περιλαμβάνει διαγνωστικά τεστ για τον εντοπισμό κενών γνώσης, αυτοτελείς ενότητες εξάσκησης, καθώς και έναν πίνακα ελέγχου για να παρακολουθούν τη συνολική τους πρόοδο. Παράλληλα, ζωντανεύουμε τα σύνθετα γνωστικά αντικείμενα μέσα από διαδραστικές 3D οπτικοποιήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να αλληλεπιδρούν και να περιστρέφουν τρισδιάστατα μοντέλα, όπως είναι οι δομές του DNA, να προσομοιώνουν έννοιες της φυσικής, όπως η μεταφορά ενέργειας στο εκκρεμές ή να δοκιμάζουν χρηματοοικονομικά σενάρια μέσα από δυναμικούς πίνακες και πλέγματα. Μεταφέρουμε αυτές τις δυνατότητες εκμάθησης απευθείας στην Αναζήτηση Google. Μέσω του AI Mode στην Αναζήτηση, οι φοιτητές μπορούν να δημιουργούν προσαρμοσμένα τεστ εξάσκησης οποιαδήποτε στιγμή σε ένα ευρύ φάσμα αντικειμένων, από τις θετικές επιστήμες (STEM) μέχρι τις ξένες γλώσσες και τις θεωρητικές επιστήμες, προκειμένου να εμπεδώσουν καλύτερα τις γνώσεις τους. Αν ποτέ δυσκολευτούν σε έναν σύνθετο μαθηματικό τύπο ή ένα διάγραμμα, το Google Lens λειτουργεί σαν ψηφιακός βοηθός, δηλαδή αναλύει σύνθετα προβλήματα βήμα προς βήμα και επιβεβαιώνει τη σκέψη τους σε πραγματικό χρόνο. Όσο για τις μεγάλες ερευνητικές εργασίες, ο συνδυασμός του Gemini Live με το Deep Research  αλλάζει εντελώς τα δεδομένα: το Gemini εργάζεται ασύγχρονα στο παρασκήνιο, συγκεντρώνοντας ολοκληρωμένες, πολυεπίπεδες ερευνητικές αναφορές, ενώ οι φοιτητές μπορούν να συνεχίζουν παράλληλα με άλλες εργασίες. Όταν είναι έτοιμοι, μπορούν να εξετάσουν, να θέσουν ερωτήσεις και να βελτιώσουν τα ευρήματα, απλώς με τη φωνή τους. Πιστεύουμε επίσης ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη μεγαλύτερη αξία όταν οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί έχουν τον πρώτο λόγο. Γι’ αυτό επεκτείνουμε τις δυνατότητες Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) που ελέγχονται από τον καθηγητή απευθείας μέσα στο Google Classroom. Έτσι, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να μετατρέπουν την ύλη του μαθήματός τους σε διαδραστικούς οδηγούς μελέτης, προσαρμοσμένα τεστ, κάρτες μελέτης ή ηχητικές συζητήσεις, λαμβάνοντας παράλληλα χρήσιμα στοιχεία για την πρόοδο τόσο της τάξης όσο και κάθε μαθητή ξεχωριστά. Για παράδειγμα, οι καθηγητές μπορούν πλέον να ενεργοποιούν τη λειτουργία Focus Mode με την επιλογή Καθοδηγούμενης Μάθησης (Guided Learning), ώστε οι φοιτητές να παραμένουν συγκεντρωμένοι στο μάθημα. Η λειτουργία αυτή περιορίζει τους περισπασμούς και ενθαρρύνει τους φοιτητές να λύνουν τις ασκήσεις βήμα προς βήμα, αντί να παίρνουν έτοιμες τις απαντήσεις. Το Gemini αντλεί με ασφάλεια δεδομένα από το υλικό του μαθήματος, τις βαθμολογίες και τις εργασίες, διασφαλίζοντας ότι η μαθησιακή διαδικασία παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με τους στόχους του εκπαιδευτικού, ενώ παράλληλα του προσφέρει πλήρη εικόνα για την πρόοδο των μαθητών σε πραγματικό χρόνο.Πίσω από όλες αυτές τις πρωτοβουλίες βρίσκεται η σταθερή μας πεποίθηση ότι το κόστος δεν πρέπει ποτέ να αποτελεί εμπόδιο στην πρόσβαση σε προηγμένα εκπαιδευτικά εργαλεία. Προσφέρουμε δωρεάν σε εκπαιδευτικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με πλήρη προστασία δεδομένων, συμπεριλαμβανομένου της πλατφόρμας Gemini for Education. Παράλληλα, για να διασφαλίσουμε ότι κάθε φοιτητής έχει πρόσβαση σε αυτές τις τεχνολογίες, παρέχουμε σε φοιτητές πανεπιστημίου που πληρούν τα κριτήρια,  σε περισσότερες από 140 χώρες 12 μήνες δωρεάν πρόσβαση στο Google AI Plus. Αποστολή μας είναι να δώσουμε σε κάθε φοιτητή έναν έξυπνο βοηθό μελέτης ανά πάσα στιγμή, που θα ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την ουσιαστική κατάκτηση της γνώσης, προσφέροντας ταυτόχρονα στους εκπαιδευτικούς ισχυρά και αξιόπιστα εργαλεία που ενισχύουν τη διδασκαλία τους. Ποιες ανάγκες των μαθητών/φοιτητών και των εκπαιδευτικών ώθησαν τη Google στη δημιουργία αυτών των εργαλείων;  Πρόσφατη έρευνά μας δείχνει ότι η μάθηση αποτελεί πλέον τον κύριο λόγο για τον οποίο οι άνθρωποι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο η ουσιαστική μάθηση απαιτεί προσπάθεια. Όταν μαθαίνουμε κάτι το ζητούμενο δεν είναι απλώς η απάντηση αλλά η διαδικασία μέσα από την οποία φτάνουμε σε αυτήν. Γι’ αυτόν τον λόγο επενδύσαμε σε μια ομάδα ειδικών παιδαγωγών και επιστημόνων της εκπαίδευσης ενσωματώνοντας τις αρχές της εκπαιδευτικής επιστήμης στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσουμε τα μοντέλα και τα εργαλεία μας. Τα εκπαιδευτικά μας εργαλεία βασίζονται στο LearnLM, μια οικογένεια μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύξαμε ειδικά για την εκπαίδευση σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς και ειδικούς της παιδαγωγικής. Το LearnLM είναι σχεδιασμένο πάνω σε βασικές, επιστημονικά τεκμηριωμένες αρχές, όπως είναι η ενίσχυση της ενεργού μάθησης, η σωστή διαχείριση της πληροφορίας ώστε να μην επιβαρύνεται ο φοιτητής, και η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης. Στόχος μας είναι να διαφυλαχθεί η προσωπική προσπάθεια του φοιτητή, που αποτελεί και το κλειδί για την ουσιαστική κατάκτηση της γνώσης. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αποτελεί συντόμευση για τη μάθηση και σκοπός μας είναι να αναδείξουμε την αξία της προσπάθειας που αυτή απαιτεί. Σε ποιους τομείς πιστεύετε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να έχει τον μεγαλύτερο θετικό αντίκτυπο στη μαθησιακή και διδακτική διαδικασία;  Για τους φοιτητές, η μεγαλύτερη καινοτομία είναι η ουσιαστική εξατομίκευση και η δυνατότητα να μαθαίνουν βήμα προς βήμα, στον δικό τους ρυθμό και με τον τρόπο που ταιριάζει στις ανάγκες τους.  Είτε εξερευνούν ένα διαδραστικό τρισδιάστατο μοντέλο, είτε συζητούν προφορικά μια έννοια με το Gemini Live, είτε δοκιμάζουν τις γνώσεις τους με τεστ προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους, στόχος μας είναι να προσαρμοζόμαστε στο επίπεδο και τις ιδιαιτερότητες κάθε εκπαιδευόμενου. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να αποτελεί συντόμευση στη διαδικασία της μάθησης. Αντίθετα επιδιώκουμε να αναδείξουμε την αξία της προσπάθειας που απαιτεί η μάθηση και να διαφυλάξουμε την προσωπική προσπάθεια του φοιτητή όταν καλείται να λύσει σύνθετα προβλήματα, να γράψει μια εργασία ή να αναπτύξει έναν προβληματισμό. Αυτή η προσέγγιση προσφέρει τη κατάλληλη καθοδήγηση, ώστε οι φοιτητές να φτάνουν μόνοι τους στη λύση αντί να τους δίνονται απλώς γρήγορες, έτοιμες απαντήσεις.Για τους εκπαιδευτικούς, η πραγματική αλλαγή έγκειται στην εξοικονόμηση πολύτιμου χρόνου και στον εκσυγχρονισμό της διδακτικής πράξης. Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά τους καθηγητές να διαφοροποιούν το περιεχόμενο του μαθήματος, να προσαρμόζουν τις εργασίες στις διαφορετικές ανάγκες των φοιτητών και να αυτοματοποιούν τις καθημερινές προετοιμασίες, εξοικονομώντας τους σημαντικό χρόνο κάθε εβδομάδα. Συνδυάζοντας εύχρηστα εργαλεία με ουσιαστική κατάρτιση και υποστήριξη, δίνουμε στους εκπαιδευτικούς την αυτοπεποίθηση που χρειάζονται για να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεσματικά. Έτσι μπορούν να επικεντρωθούν στην ουσιαστική ανθρώπινη επαφή, την καθοδήγηση και την έμπνευση, στοιχεία που μόνο ένας εκπαιδευτικός μπορεί να προσφέρει. Πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος των σχολίων και των παρατηρήσεων από εκπαιδευτικούς και μαθητές στην εξέλιξη αυτών των εργαλείων; Σχεδιάζονται ήδη νέες δυνατότητες ή εκπαιδευτικές εφαρμογές για το άμεσο μέλλον;  Τα σχόλια των εκπαιδευτικών και των μαθητών αποτελούν τη βάση για κάθε εργαλείο που σχεδιάζουμε. Συνεργαζόμαστε στενά με δασκάλους, καθηγητές, παιδαγωγούς και ειδικούς στην εκπαίδευση, αλλά και με τους ίδιους τους μαθητές, ώστε να διασφαλίσουμε ότι τα προϊόντα μας βασίζονται σε στέρεες παιδαγωγικές αρχές και αξιοποιούν μοντέλα που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τη μάθηση, όπως το LearnLM.Αυτή η διαρκής συνεργασία καθορίζει άμεσα και τα επόμενα βήματά μας. Για παράδειγμα γνωρίζοντας ότι το 86% των εκπαιδευτικών επιθυμεί να αξιοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη στην τάξη, αλλά μόλις το 17% νιώθει ότι έχει την κατάλληλη προετοιμασία δημιουργήσαμε τη σειρά Google Educator. Πρόκειται για δωρεάν, πρακτικά προγράμματα επιμόρφωσης που βοηθούν τους καθηγητές να αποκτήσουν οικειότητα με την τεχνητή νοημοσύνη μέσα από καθημερινά σενάρια διδασκαλίας. Παράλληλα, επεκτείνουμε τη λειτουργία Καθοδηγούμενης Μάθησης σε περισσότερες εφαρμογές του Google Classroom, ενώ αναβαθμίζουμε την εφαρμογή του Google Lens για κινητά, ώστε η βήμα προς βήμα επεξήγηση των ασκήσεων μέσω της κάμερας να γίνεται ακόμη πιο απλή και κατανοητή. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται ο ρόλος της τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση τα επόμενα χρόνια και ποια θέση πρέπει να συνεχίσουν να έχουν οι εκπαιδευτικοί σε αυτό το νέο περιβάλλον;  Τα επόμενα χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη θα εξελιχθεί σε έναν ολοκληρωμένο ψηφιακό βοηθό, που θα γεφυρώνει τη διδασκαλία στην τάξη με την ατομική μελέτη στο σπίτι. Όσο όμως εξελίσσεται η τεχνολογία, ο ρόλος του εκπαιδευτικού ενισχύεται ακόμη περισσότερο. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευκολύνει την καθημερινή προετοιμασία του μαθήματος και να προσφέρει εξατομικευμένη υποστήριξη, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να αντικαταστήσει τον δάσκαλο. Η τεχνολογία δεν μπορεί να αναπαραγάγει την ενσυναίσθηση, την εμπιστοσύνη και την ανθρώπινη επαφή που δίνουν κίνητρο, εμπνέουν και καλλιεργούν την περιέργεια, καθώς και μια δια βίου αγάπη για τη μάθηση.Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι εκπαιδευτικοί πρέπει να συνεχίσουν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.  Η παρουσία τους είναι καθοριστική για να βοηθήσουν τους μαθητές να πλοηγηθούν σε αυτή τη νέα εποχή, καλλιεργώντας παράλληλα τις διαχρονικές ανθρώπινες δεξιότητες που έχουν τη μεγαλύτερη αξία, όπως είναι η κριτική σκέψη, η αναλυτική ικανότητα και η ηθική κρίση. Δική μας αποστολή είναι να διατηρήσουμε τους εκπαιδευτικούς σταθερά στο επίκεντρο, προσφέροντάς τους τα εργαλεία και την αυτοπεποίθηση που χρειάζονται για να καθοδηγούν τους εκπαιδευόμενους σε αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο περιβάλλον. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2157438/h-google-mila-apokleistika-sti-n-gia-ta-nea-tis-ergaleia-ai-gia-tin-ekpaideysi/

Πέρα από την πυρηνική ενέργεια, η επόμενη ενεργειακή επανάσταση δεν θα είναι «πυρηνική»  Από την παραγωγή ηλεκτρισμού στην παραγωγή ενεργειακών υπηρεσιών. Για δεκαετίες η ενεργειακή συζήτηση εγκλωβίστηκε σε ένα δίλημμα: ορυκτά καύσιμα ή πυρηνική ενέργεια; Σήμερα όμως το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ μεγαλύτερο.Δεν είναι αν θα κατασκευάσουμε περισσότερους πυρηνικούς αντιδραστήρες. Είναι αν μπορούμε να σχεδιάσουμε ένα νέο ενεργειακό σύστημα που θα υπερβαίνει την ίδια την έννοια της μεμονωμένης πηγής ενέργειας. Η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο. Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, οι προηγμένοι αντιδραστήρες, η παραγωγή υδρογόνου με πυρηνική θερμότητα και η αξιοποίηση της υψηλής θερμοκρασίας για βιομηχανικές διεργασίες δημιουργούν ένα νέο τεχνολογικό τοπίο. Όμως αυτό ίσως είναι μόνο το μεταβατικό στάδιο. Η μεγάλη αλλαγή δεν βρίσκεται στον αντιδραστήρα. Βρίσκεται πίσω από τον αντιδραστήρα. Από την παραγωγή ηλεκτρισμού στην παραγωγή ενεργειακών υπηρεσιών Ο παραδοσιακός τρόπος σκέψης είναι απλός: Πηγή ενέργειας → ηλεκτρισμός → κατανάλωση. Το ενεργειακό σύστημα του μέλλοντος θα είναι πολύ πιο σύνθετο: ενέργεια → ηλεκτρισμός + θερμότητα + υδρογόνο + αποθήκευση + καύσιμα + νερό + βιομηχανία.Ένας προηγμένος πυρηνικός αντιδραστήρας μπορεί να παράγει ηλεκτρισμό. Αλλά μπορεί επίσης να παρέχει θερμότητα υψηλής θερμοκρασίας, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παραγωγή υδρογόνου, αφαλάτωση νερού ή βιομηχανικές διεργασίες.Το ίδιο όμως μπορεί να γίνει —με διαφορετικό τρόπο— με τις ανανεώσιμες πηγές, τη γεωθερμία, τη θερμική αποθήκευση, την ηλεκτρόλυση, τις μπαταρίες, το υδρογόνο και τις νέες τεχνολογίες μετατροπής ενέργειας. Επομένως η πραγματική μονάδα του μέλλοντος δεν θα είναι απαραίτητα ο πυρηνικός σταθμός. Θα είναι ο ενεργειακός κόμβος. Το υδρογόνο αλλάζει την εξίσωση Το υδρογόνο μπορεί να λειτουργήσει ως ο κρίκος που συνδέει διαφορετικές μορφές ενέργειας. Η ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να μετατραπεί σε υδρογόνο. Η θερμότητα μπορεί να αξιοποιηθεί στην παραγωγή του. Το υδρογόνο μπορεί στη συνέχεια να μετατραπεί σε αμμωνία, μεθανόλη ή συνθετικά καύσιμα.Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη χαλυβουργία, στη χημική βιομηχανία, στη ναυτιλία και —υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις— στην αεροπορία. Έτσι δημιουργείται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια νέα μέθοδο παραγωγής ηλεκτρισμού: ένα σύστημα μετατροπής ενέργειας σε βιομηχανική αξία. Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο. Πέρα από την πυρηνική Το «πέρα από την πυρηνική» δεν σημαίνει απαραίτητα χωρίς πυρηνική ενέργεια. Σημαίνει ότι πρέπει να πάψουμε να θεωρούμε οποιαδήποτε τεχνολογία ως το κέντρο του ενεργειακού συστήματος. Ούτε η πυρηνική ενέργεια. Ούτε οι ανεμογεννήτριες. Ούτε τα φωτοβολταϊκά. Ούτε το υδρογόνο. Ούτε οι μπαταρίες.Το μέλλον θα ανήκει στην ολοκλήρωση. Ένας πυρηνικός αντιδραστήρας μπορεί να λειτουργεί ως σταθερή πηγή ενέργειας. Τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά μπορούν να παρέχουν φθηνή μεταβλητή ηλεκτρική ενέργεια. Οι μπαταρίες μπορούν να διαχειρίζονται τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις. Το υδρογόνο μπορεί να λειτουργεί ως φορέας και εποχική αποθήκευση. Η θερμική αποθήκευση μπορεί να αποσυνδέσει την παραγωγή θερμότητας από τη χρονική στιγμή της ζήτησης. Και η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιστοποιεί ολόκληρο το σύστημα. Τότε δεν έχουμε πλέον «πυρηνική ενέργεια». Έχουμε ένα νέο ενεργειακό οικοσύστημα. Η επόμενη μεγάλη τεχνολογία μπορεί να είναι η ενοποίηση Η ενεργειακή επανάσταση του 20ού αιώνα βασίστηκε στην παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρισμού. Η επανάσταση του 21ου αιώνα ίσως βασιστεί στην ικανότητά μας να μετατρέπουμε, να αποθηκεύουμε και να συνδυάζουμε διαφορετικές μορφές ενέργειας. Η αξία δεν θα βρίσκεται μόνο στο πόσα megawatts παράγει μια μονάδα. Θα βρίσκεται στο πόσες διαφορετικές ανάγκες μπορεί να εξυπηρετήσει.Η ίδια ενεργειακή υποδομή μπορεί να παράγει ηλεκτρισμό, υδρογόνο, θερμότητα, νερό και βιομηχανικά καύσιμα. Και αυτό αλλάζει ριζικά την οικονομία της ενέργειας. Από το «energy source» στο «energy system». Αυτό είναι ίσως το μεγάλο πέρασμα που βρίσκεται μπροστά μας. Από την εποχή των energy sources στην εποχή των energy systems.Δεν θα ρωτάμε πλέον: «Πόση ενέργεια μπορεί να παράγει ο αντιδραστήρας;» Θα ρωτάμε: «Πόση αξία μπορεί να παράγει ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα από κάθε μονάδα ενέργειας;» Αυτή είναι μια πολύ διαφορετική ερώτηση. Και πιθανότατα θα καθορίσει τον ανταγωνισμό μεταξύ χωρών, βιομηχανιών και τεχνολογιών τις επόμενες δεκαετίες. Η Ελλάδα έχει μια μοναδική ευκαιρία Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η συζήτηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Η χώρα διαθέτει εξαιρετικό ηλιακό και αιολικό δυναμικό, σημαντική θαλάσσια γεωγραφία, γεωθερμικούς πόρους, ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία και ανάγκες για ηλεκτρισμό, αποθήκευση, βιομηχανική θερμότητα, καύσιμα και αφαλάτωση.Η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει ένα εργαστήριο ολοκληρωμένων ενεργειακών συστημάτων. Όχι επειδή θα επιλέξει μία τεχνολογία. Αλλά επειδή μπορεί να συνδυάσει πολλές. Ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια. Υδρογόνο. Αποθήκευση. Θερμότητα. Βιομηχανία. Νερό. Ναυτιλία. Συνθετικά καύσιμα. Και εφόσον στο μέλλον υπάρξουν οι κατάλληλες τεχνολογικές, οικονομικές και θεσμικές προϋποθέσεις, προηγμένες πυρηνικές τεχνολογίες. Η πραγματική ενεργειακή μετάβαση Ίσως λοιπόν η επόμενη ενεργειακή μετάβαση να μην είναι από τον άνθρακα στην πυρηνική ενέργεια. Ούτε από το πετρέλαιο στις ανανεώσιμες. Να είναι η μετάβαση: από τις μεμονωμένες πηγές ενέργειας στα ολοκληρωμένα ενεργειακά συστήματα. Από το megawatt στην ενεργειακή ευφυΐα. Από την παραγωγή ηλεκτρισμού στην παραγωγή ενεργειακών υπηρεσιών.Από την κατανάλωση ενέργειας στη μετατροπή της σε αξία. Και τελικά από την ερώτηση «Ποια είναι η καλύτερη πηγή ενέργειας;» στην πολύ πιο κρίσιμη ερώτηση: «Πώς θα συνδυάσουμε όλες τις διαθέσιμες μορφές ενέργειας ώστε να δημιουργήσουμε το πιο ανθεκτικό, καθαρό και οικονομικά βιώσιμο σύστημα του 21ου αιώνα;» Εκεί βρίσκεται το πραγματικό πέρα από την πυρηνική. Και ίσως εκεί βρίσκεται και η επόμενη μεγάλη ενεργειακή επανάσταση. *  Ο Δρ. Σοφοκλής Μακρίδης είναι Καθηγητής Τεχνολογίας Μεταλλικών Υλικών για Ενεργειακές Εφαρμογές στο Τμήμα Αειφορικής Γεωργίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών.