Ο διάσημος «Ροζ Πλανήτης» έχει αλάτι και ίσως τελικά να μην είναι… πλανήτης (βίντεο) Νέες παρατηρήσεις αποκαλύπτουν την χημική του σύσταση και υποδεικνύουν ότι είναι μάλλον ένας καφέ νάνος. Με την πολύτιμη συμβολή του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb αστρονόμοι ανακάλυψαν ότι ο διάσημος «Ροζ Πλανήτης» κρύβει μια… αλμυρή έκπληξη και παρουσιάζει μια ασυνήθιστη ατμοσφαιρική χημεία. Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί σημαντική πρόοδο στη μελέτη ψυχρών διαστημικών σωμάτων πέρα από το ηλιακό μας σύστημα.Ο GJ504b ανακαλύφθηκε το 2013 και περιφέρεται γύρω από ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο σε απόσταση περίπου 57 ετών φωτός από τη Γη. Με μάζα περίπου 25 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Δία ο Ροζ Πλανήτης ίσως να μην είναι τελικά πλανήτης. Ενδέχεται να είναι ένας καφέ νάνος, ένα αποτυχημένο άστρο που σχηματίστηκε όπως ένα κανονικό άστρο αλλά δεν συγκέντρωσε αρκετή μάζα ώστε να ξεκινήσει τη σύντηξη υδρογόνου στον πυρήνα του. Για αυτόν τον λόγο οι αστρονόμοι τον χαρακτηρίζουν ως «συνοδό πλανητικής μάζας», ένα αντικείμενο μεγέθους πλανήτη που περιφέρεται γύρω από ένα άστρο.Ο GJ504b παραμένει ένα από τα ψυχρότερα αντικείμενα αυτού του τύπου που έχουν ανακαλυφθεί με επίγεια τηλεσκόπια με θερμοκρασία περίπου 290 βαθμών Κελσίου. Αν και η θερμοκρασία αυτή είναι αρκετή για να ψηθεί ένα ψωμί εκεί τα νέα δεδομένα από το James Webb αποκάλυψαν ότι ο Ροζ Πλανήτης διαθέτει και ένα βασικό συστατικό για την παρασκευή του: αλάτι στα ατμοσφαιρικά του νέφη κάτι που δεν είχε παρατηρηθεί ξανά.«Ο Ροζ Πλανήτης είναι ο ψυχρότερος συνοδός που έχει ανακαλυφθεί με επίγεια όργανα. Πολλές ερευνητικές ομάδες προσπάθησαν να τον μελετήσουν, αλλά ήταν πολύ αμυδρός για τα επίγεια τηλεσκόπια. Έτσι αποτέλεσε ιδανικό στόχο για το James Webb. Όταν αποκτήσαμε τελικά το φάσμα του, φάνηκε αμέσως ενδιαφέρον. Όσο αναλύαμε τα δεδομένα συνειδητοποιήσαμε ότι δεν έμοιαζε με τίποτε άλλο που είχαμε εξετάσει μέχρι σήμερα» δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας Ανίς Μπάμπουράτζ από το αμερικανικό Πανεπιστήμιο Northwestern. Ένας ψυχρός και ηλικιωμένος κόσμος Η ερευνητική ομάδα μέτρησε την αμυδρή ακτινοβολία που εκπέμπει το αντικείμενο και απομόνωσε τη λάμψη του μητρικού του άστρου. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η σχετικά χαμηλή θερμοκρασία του οφείλεται στην ηλικία του. Οι γιγάντιοι αέριοι πλανήτες και οι καφέ νάνοι γεννιούνται εξαιρετικά θερμοί αλλά ψύχονται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Η νέα έρευνα εκτιμά ότι ο GJ504b έχει ηλικία από 2,5 έως 4 δισεκατομμύρια χρόνια.Αναλύοντας το φως του σε επιμέρους μήκη κύματος οι ερευνητές μπόρεσαν επίσης να προσδιορίσουν τη χημική του σύσταση. Αυτό είναι δυνατό επειδή κάθε χημικό στοιχείο απορροφά και εκπέμπει φως σε συγκεκριμένα μήκη κύματος αφήνοντας τα χαρακτηριστικά του «δακτυλικά αποτυπώματα» στο φάσμα.«Στο παρελθόν άλλοι αστρονόμοι παρατηρούσαν το αντικείμενο ολόκληρη τη νύχτα με μερικά από τα μεγαλύτερα τηλεσκόπια του κόσμου και δεν μπορούσαν να το ανιχνεύσουν. Με το James Webb, η παρατήρηση διήρκεσε μόλις δύο ώρες και ήταν επιτυχής» λέει ο Μπαμπουράτζ.Τα δεδομένα αποκάλυψαν ένα πλούσιο μείγμα χημικών ουσιών στην ατμόσφαιρα του GJ504b όπως νερό, διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και αμμωνία. Ωστόσο τα μοντέλα της ατμόσφαιρας δεν συμφωνούσαν με τις παρατηρήσεις μέχρι που οι επιστήμονες πρόσθεσαν έναν απρόσμενο παράγοντα: νέφη αλατιού σε βαθύτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.«Τρέξαμε προσομοιώσεις με νέφη και τα αποτελέσματα ταίριαξαν με όσα γνωρίζουμε για τους ψυχρούς πλανήτες. Δοκιμάσαμε τρεις διαφορετικούς τύπους νεφών και τα νέφη αλατιού έδωσαν την καλύτερη προσαρμογή. Όταν τα συμπεριλάβαμε, μειώθηκε η επίδραση των μορίων που βρίσκονται βαθύτερα στην ατμόσφαιρα και τα αποτελέσματα έγιναν φυσικά αποδεκτά. Είναι η πρώτη φορά που διαπιστώνουμε ότι τα νέφη αλατιού είναι απαραίτητα για να εξηγηθεί το φάσμα ενός τέτοιου αντικειμένου. Είναι μια υπενθύμιση ότι τα νέφη πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στα μοντέλα μας» εξηγεί ο Μπαμπουράτζ.   Παρότι λύθηκε αυτό το μυστήριο εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με τον GJ504b. Το αντικείμενο φαίνεται να είναι ασυνήθιστα πλούσιο σε στοιχεία βαρύτερα από το υδρογόνο και το ήλιο τα οποία οι αστρονόμοι αποκαλούν «μέταλλα». Αυτό δυσκολεύει τον προσδιορισμό της προέλευσής του: σχηματίστηκε όπως ένας πλανήτης ή όπως ένα άστρο;Έτσι, οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη έτοιμοι να αποφασίσουν αν ο GJ504b είναι ένας γιγάντιος αέριος πλανήτης ή ένας καφέ νάνος. Ίσως τελικά να πρόκειται για έναν… «Ροζ Νάνο». Καλλιτεχνική απεικόνιση του Ροζ Πλανήτη. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2126795/o-diasimos-roz-planitis-echei-alati-kai-isos-telika-na-min-einai-planitis-vinteo/

Σαφάρι λαγοκέφαλων με οικονομικά κίνητρα για τους ψαράδες μελετά το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Πρώτο σχέδιο για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του επικίνδυνου είδους Σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες επεξεργάζεται το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Το σχέδιο περιλαμβάνει την εφαρμογή πιλοτικής δράσης στοχευμένης εξαλίευσης του λαγοκέφαλου από επαγγελματίες παράκτιους αλιείς, με οικονομικό κίνητρο για τη συμμετοχή τους.Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται υπό επεξεργασία, η αντιμετώπιση του προβλήματος θα βασιστεί σε ένα πλέγμα παρεμβάσεων που περιλαμβάνει: την επιστημονική παρακολούθηση του φαινομένου, την καταγραφή των συλλήψεων, τον εντοπισμό περιοχών όπου συγκεντρώνεται και αναπαράγεται το είδος, τη συνεργασία με ερευνητικούς φορείς, την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, καθώς και τη δημιουργία διαδικασιών ασφαλούς διαχείρισης της βιομάζας που θα συλλέγεται. Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση της εμπειρίας άλλων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου και ιδιαίτερα της Κύπρου, όπου εφαρμόστηκε πρόγραμμα ελεγχόμενης αλιείας και συγκέντρωσης λαγοκέφαλων. Η εμπειρία αυτή δείχνει ότι η στοχευμένη εξαλίευση μπορεί να συμβάλει στη μείωση της πίεσης που ασκεί το είδος στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στην ανακούφιση των αλιέων, χωρίς ωστόσο να αποτελεί από μόνη της οριστική λύση. «Δεν είναι ένα απλό αλιευτικό ζήτημα» «Ο λαγοκέφαλος δεν είναι ένα απλό αλιευτικό ζήτημα. Είναι ένα πρόβλημα που επηρεάζει το εισόδημα των επαγγελματιών αλιέων, τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και τη δημόσια υγεία. Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή του δεν μπορεί να γίνει αποσπασματικά. Χρειάζεται επιστημονική τεκμηρίωση, συστηματική παρακολούθηση, συνεργασία με τους αλιείς και στοχευμένες παρεμβάσεις εκεί όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο», δηλώνει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης. Σημειώνεται ότι η πιλοτική δράση πρόκειται να χρηματοδοτηθεί από το Πρόγραμμα Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα (ΠΑΛΥΘ), ενώ το σχετικό σχέδιο έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για διαπραγμάτευση και έγκριση. Τι είναι ο λαγοκέφαλος Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα ξενικού χωροκατακτητικού είδους που έχουν εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο. Πρόκειται για είδος με φυσική κατανομή στον Ινδικό και τον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, το οποίο εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, στο πλαίσιο του φαινομένου που είναι γνωστό ως «λεσσεψιανή μετανάστευση».Στην Ελλάδα καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2005 και έκτοτε η παρουσία του έχει επεκταθεί σημαντικά, κυρίως στο Αιγαίο, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη. Η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλάσσιων υδάτων, η απουσία επιβεβαιωμένων φυσικών θηρευτών και η υψηλή αναπαραγωγική ικανότητα του είδους θεωρούνται βασικοί παράγοντες που ευνοούν την εξάπλωσή του.Πρόκειται για ψάρι ιδιαίτερα ανθεκτικό και προσαρμοστικό, το οποίο μπορεί να επιβιώσει σε διαφορετικά θαλάσσια περιβάλλοντα. Είναι σαρκοφάγο και ευκαιριακός θηρευτής, καθώς τρέφεται κυρίως με ψάρια, καρκινοειδή, όπως καβούρια και γαρίδες, αλλά και κεφαλόποδα, όπως χταπόδια και σουπιές. Έχει παρατηρηθεί ακόμη και κανιβαλισμός μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους, στοιχείο που αποτυπώνει τη μεγάλη προσαρμοστικότητά του. Επιπτώσεις Η παρουσία του έχει σημαντικές επιπτώσεις στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, καθώς επηρεάζει τους πληθυσμούς άλλων ειδών και μεταβάλλει την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Παράλληλα, προκαλεί σοβαρά προβλήματα στην επαγγελματική αλιεία. Με τα ισχυρά του δόντια μπορεί να καταστρέψει δίχτυα, πετονιές και παραγάδια, ενώ συχνά καταστρέφει αλιεύματα που έχουν ήδη παγιδευτεί στα αλιευτικά εργαλεία.Οι ζημιές αυτές μεταφράζονται σε αυξημένο κόστος και απώλεια εισοδήματος για τους επαγγελματίες αλιείς, ιδιαίτερα σε παράκτιες και νησιωτικές περιοχές όπου η αλιευτική δραστηριότητα αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας.Εκτός από τις περιβαλλοντικές και οικονομικές επιπτώσεις, ο λαγοκέφαλος συνιστά και σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Το είδος περιέχει τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη που δεν καταστρέφεται ούτε με το μαγείρεμα ούτε με την κατάψυξη. Για τον λόγο αυτό η κατανάλωσή του απαγορεύεται αυστηρά. Δεν καταναλώνεται Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενημέρωση των πολιτών, των επαγγελματιών του τουρισμού και των αλιευτικών κοινοτήτων, καθώς η προστασία των καταναλωτών θεωρείται κρίσιμο στοιχείο της συνολικής στρατηγικής αντιμετώπισης του προβλήματος.«Το μήνυμα πρέπει να είναι ξεκάθαρο: ο λαγοκέφαλος δεν καταναλώνεται. Δεν καθαρίζεται, δεν μαγειρεύεται, δεν μπαίνει στην αγορά. Η προστασία της δημόσιας υγείας είναι απόλυτη προτεραιότητα. Παράλληλα, όμως, οφείλουμε να σταθούμε δίπλα στους επαγγελματίες αλιείς, οι οποίοι βλέπουν τα εργαλεία τους να καταστρέφονται και το εισόδημά τους να πιέζεται από ένα εισβολικό είδος που αλλάζει τα δεδομένα στις θάλασσές μας», σημειώνει ο κ. Πρωτοψάλτης.Όπως επισημαίνει, η αντιμετώπιση του φαινομένου προϋποθέτει τη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων και τη στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.«Δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε ένα εισβολικό είδος χωρίς δεδομένα. Πρέπει να γνωρίζουμε πού εμφανίζεται, πότε αυξάνεται ο πληθυσμός του, ποια αλιευτικά εργαλεία είναι αποτελεσματικότερα και ποιες περιοχές χρειάζονται άμεση προτεραιότητα. Η επιστήμη, οι αλιείς και η Πολιτεία πρέπει να κινηθούν μαζί. Μόνο έτσι μπορούμε να περάσουμε από τη διαπίστωση του προβλήματος στην ουσιαστική διαχείρισή του, με ψυχραιμία και εμπιστοσύνη στην επιστήμη», υπογραμμίζει.Τέλος, όπως επισημαίνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες η διαχείριση των ποσοτήτων που ενδεχομένως θα συλλέγονται στο πλαίσιο της πιλοτικής δράσης απαιτεί ειδικό σχεδιασμό, καθώς λόγω της τοξικότητας του είδους απαιτούνται ασφαλείς διαδικασίες συγκέντρωσης, αποθήκευσης, μεταφοράς και τελικής καταστροφής της βιομάζας, με τρόπο που να διασφαλίζει τόσο τη δημόσια υγεία όσο και την προστασία του περιβάλλοντος. https://www.naftemporiki.gr/green/wildlife/2126842/lagokefaloi-to-schedio-poy-exetazei-to-ypoyrgeio-agrotikis-anaptyxis-gia-tin-antimetopisi-tis-exaplosis-toys/         Ανακαλύφθηκε το μυστικό των πλασμάτων της αβύσσου που ζουν για χρόνια χωρίς τροφή. Πρόκειται για όντα που ζουν κάτω από την επιφάνεια των ωκεανών και διαθέτουν ένα μοναδικό και θαυμαστό βιολογικό μηχανισμό επιβίωσης Ένα ζωύφιο που ζει κάτω από μια γλάστρα στον κήπο μπορεί να κουλουριάσει το σώμα του σε μια μικρή θωρακισμένη μπάλα για να προστατευτεί. Πολύ βαθύτερα στον ωκεανό μερικοί από τους πολύ μεγαλύτερους συγγενείς του αντιμετωπίζουν ένα πιο δύσκολο πρόβλημα: πώς να επιβιώσουν όταν το επόμενο γεύμα μπορεί να αργήσει χρόνια.Αυτά τα πλάσματα ονομάζονται ισόποδα των βαθιών θαλασσών, μια ομάδα καρκινοειδών με πεπλατυσμένα και τμηματοποιημένα σώματα τα οποία σύμφωνα με νέα μελέτη έχουν λύσει αυτό το πρόβλημα μέσω ενός σύνθετου βιολογικού μηχανισμού.Το περιβάλλον στο οποίο ζουν είναι μια κρύα, σκοτεινή έρημος κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού όπου η τροφή φτάνει μόνο περιστασιακά με τη μορφή μικροσκοπικών «νιφάδων» νεκρής οργανικής ύλης που κατακάθεται από τα ανώτερα στρώματα του νερού σύμφωνα με τον βιολόγο καρκινοειδών Τζιανχάι Σιάνγκ του Ινστιτούτου Ωκεανολογίας της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, έναν από τους συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Cell». «Είναι ένας κόσμος αιώνιου σκοταδιού και συντριπτικής πίεσης κι όμως η ζωή βρίσκει τρόπο να επιβιώσει» αναφέρει ο Σιάνγκ. Ο μηχανισμός Χάρη στη μοναδική βιολογία τους αυτά τα πλάσματα μπορούν να επιβιώσουν για περισσότερο από πέντε χρόνια χωρίς τροφή. Η νέα έρευνα δείχνει ότι η λύση τους είναι εν μέρει ανατομική και εν μέρει γενετική: διαθέτουν ένα τεράστιο στομάχι και εξαιρετικά χαμηλό μεταβολισμό ενώ παράλληλα αξιοποιούν ένα γονίδιο που βοηθά στον έλεγχο της παραγωγής ενέργειας στον οργανισμό.Τα ζώα αυτά είναι πτωματοφάγοι του βυθού με 14 αρθρωτά πόδια και σκληρό εξωσκελετό. Ζουν στον Ατλαντικό, τον Ειρηνικό και τον Ινδικό Ωκεανό. Ορισμένα ξεπερνούν το μισό μέτρο σε μήκος. Όπως και τα μικρά ισόποδα της ξηράς, μπορούν να κουλουριάζονται σε μπάλα για προστασία.Η νέα μελέτη επικεντρώθηκε σε δύο είδη: το Bathynomus doederleini, ένα γιγάντιο ισόποδο που ζει περίπου στα 300 μέτρα βάθος και το Bathynomus jamesi που είναι ένα υπεργιγάντιο ισόποδο που ζει περίπου στα 900 μέτρα. «Τα ισόποδα των βαθιών θαλασσών εφαρμόζουν μια έξυπνη στρατηγική επιβίωσης: κερδίζουν περισσότερη ενέργεια και ξοδεύουν λιγότερη» λέει ο Τζιανμπό Γιουάν επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής στο Ινστιτούτο Ωκεανολογίας. Η αποθήκη τροφίμων Στο είδος που ζει σε μεγαλύτερα βάθη, το στομάχι καταλαμβάνει περίπου τα δύο τρίτα της κοιλότητας του σώματος, επιτρέποντας στο ζώο να αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες τροφής όταν αυτή εμφανιστεί.Ο Γιουάν παρομοίασε το στομάχι με μια «αποθήκη τροφίμων» που απελευθερώνει αργά ενέργεια, ενώ το σώμα λειτουργεί σε κατάσταση «αναμονής». Με δραστικά μειωμένο μεταβολισμό, αργή πέψη και εξαιρετικά αποδοτική αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών, ένα μόνο γεύμα μπορεί να διαρκέσει για χρόνια.Τα μικρόβια που υπάρχουν στο στομάχι τους ίσως συμβάλλουν επίσης στην επιβίωση. Στο βαθύτερο είδος, βακτήρια του γένους Chlamydiae — γνωστά κυρίως επειδή προκαλούν ασθένειες σε ανθρώπους και άλλα ζώα — συνδέθηκαν με την αποθήκευση λίπους προσφέροντας στο ισόποδο μια αργή πηγή ενέργειας και στα βακτήρια ένα σταθερό περιβάλλον διαβίωσης. «Είναι μια σχέση από την οποία ωφελούνται και οι δύο πλευρές» δήλωσε ο Γιουάν. Η μεταφορά DNA Ο έλεγχος της ενέργειας στα ισόποδα φαίνεται επίσης να εξαρτάται από το γονίδιο ND1, το οποίο πιθανότατα ανήκε αρχικά σε ένα συμβιωτικό βακτήριο που ζούσε μέσα στους οργανισμούς αυτούς πριν ενσωματωθεί στο δικό τους γονιδίωμα. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται οριζόντια μεταφορά γονιδίων και σημαίνει ότι το DNA μεταφέρεται μεταξύ πολύ διαφορετικών οργανισμών αντί να κληρονομείται από γονείς σε απογόνους.Ο Γιουάν εξήγησε ότι το ισόποδο ουσιαστικά «δανείστηκε» ή «υιοθέτησε» ένα βακτηριακό γονίδιο που βοηθά στον έλεγχο της παραγωγής ενέργειας.«Αυτό είναι εντυπωσιακό, επειδή τα βακτήρια και τα ζώα είναι πολύ διαφορετικοί οργανισμοί και τέτοιες μεταφορές είναι εξαιρετικά σπάνιες», πρόσθεσε. «Το γονίδιο προσφέρει στο ισόποδο ένα επιπλέον εργαλείο για να ρυθμίζει τη χρήση ενέργειας, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται να επιβραδύνει τις λειτουργίες του».Επειδή τα ισόποδα των βαθιών θαλασσών είναι δύσκολο να μελετηθούν ζωντανά, οι ερευνητές εξέτασαν το ND1 σε εργαστηριακά πειράματα με ψάρια ζέβρα, νηματώδεις σκώληκες και ανθρώπινα κύτταρα. Το γονίδιο αύξανε τον μεταβολισμό σε φυσιολογικές θερμοκρασίες, αλλά σε ψυχρές συνθήκες βοηθούσε στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην παράταση της επιβίωσης χωρίς τροφή.Ο Γιουάν δήλωσε ότι το ND1 λειτουργεί σαν ένας μεταβολικός διακόπτης, επιταχύνοντας ή επιβραδύνοντας τη χρήση ενέργειας ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες.Ο συν-συγγραφέας της μελέτης Καχού Τσου, ομότιμος καθηγητής στο Κινεζικό Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, ανέφερε ότι η οριζόντια μεταφορά γονιδίων μπορεί να προσφέρει στους οργανισμούς έναν ταχύτερο δρόμο για την απόκτηση νέων χαρακτηριστικών σε σχέση με τη συνηθισμένη κληρονομικότητα, βοηθώντας ορισμένα είδη να υπερισχύουν σε ακραία περιβάλλοντα.Ο Σιάνγκ τόνισε ότι τα βαθιά νερά αποτελούν «τον μεγαλύτερο βιότοπο της Γης» και ότι οι ασυνήθιστες εξελικτικές προσαρμογές των οργανισμών τους μπορούν να προσφέρουν ιδέες για την ιατρική, τη ρομποτική και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα ζώα επιβιώνουν σε συνθήκες ακραίας έλλειψης τροφής, πρόσθεσε, βοηθά τους ερευνητές να σκεφτούν την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων σε έναν πλανήτη που αλλάζει, με διαταραχές στις τροφικές αλυσίδες και την κλιματική αλλαγή. Στη φωτογραφία ένα από τα τεράστιο ισόποδο. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2126805/anakalyfthike-to-mystiko-ton-plasmaton-tis-avyssoy-poy-zoyn-gia-chronia-choris-trofi/

Τζόρτζιο Παρίζι: «Η επιστήμη στα παιδικά βιβλία πρέπει να μπαίνει λοξά, ακριβώς όπως στον κόσμο των παιδιών» Ο Giorgio Parisi είναι Ιταλός θεωρητικός φυσικός που ασχολείται με την κβαντική θεωρία πεδίου, την στατιστική μηχανική, τα σύνθετα συστήματα (… και με άλλα ποικίλα ενδιαφέροντα όπως π.χ. οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί). Θα μπορούσε να είχε βραβευθεί με το Νόμπελ Φυσικής του 2004, «για την ανακάλυψη της ασυμπτωτικής ελευθερίας στη θεωρία της ισχυρής αλληλεπίδρασης», αν το 1973, στην υπερφίαλη ηλικία των είκοσι πέντε ετών, ήταν λίγο πιο προσεκτικός στην έρευνά του στην θεωρητική φυσική των στοιχειωδών σωματιδίων. Όμως το ενδιαφέρον του και γι άλλα ποικίλα αινιγματικά φαινόμενα όπως οι αλλαγές φάσης, οι ύαλοι σπιν, η πτήση των ψαρονιών και γενικότερα το ενδιαφέρον του για την θεωρία των χαοτικών και τυχαίων φαινομένων του έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία. To 2021 βραβεύθηκε τελικά με το Νόμπελ Φυσικής «για την ανακάλυψη της αλληλεπίδρασης της αταξίας και των διακυμάνσεων στα φυσικά συστήματα από τις ατομικές έως τις πλανητικές κλίμακες» https://physicsgg.me/2021/10/04/βραβείο-νόμπελ-φυσικής-2021/ Ακολουθεί η συνέντευξη του Τζόρτζιο Παρίζι στην Ελένη Χρηστιά – Μετάφραση: Ηλέκτρα Αναγνώστου – https://cup.gr/blog/tzortzio-parizi/ Έπειτα από μια μακρά και διαπρεπή επιστημονική καριέρα, τι είναι αυτό που σας ώθησε να αφιερώσετε χρόνο στη συγγραφή βιβλίων εκλαϊκευμένης επιστήμης για ενήλικες αλλά και για παιδιά; Τζόρτζιο Παρίζι: Δεν υπήρξε κάποια καθοριστική στιγμή που αποφάσισα να ξεκινήσω να γράφω για το γενικό κοινό, προέκυψε τυχαία. Τη δεκαετία του ογδόντα, ο Μάρκο ντ’ Έραμο, ο τότε εκδότης του Il Manifesto, μου πρότεινε μια μηνιαία στήλη με θεματική της επιλογής μου. Το πρώτο μου άρθρο ήταν κάπως χαοτικό —η γλώσσα μου ήταν πολύ τεχνική, δεν είχα λάβει υπόψη μου τι μπορεί να γνωρίζει το αναγνωστικό κοινό και δεν κατάφερα να τραβήξω το ενδιαφέρον από την πρώτη γραμμή. Με πολλή υπομονή μου εξήγησαν τα ψεγάδια και από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα άρχισα να προσπαθώ να γράφω με ένα στιλ που ταίριαζε περισσότερο στο μη εξειδικευμένο κοινό. Αυτή η εμπειρία αποτέλεσε για μένα μια πολύτιμη εκπαίδευση στην επικοινωνία. Με τον καιρό, συνειδητοποίησα ότι η επικοινωνία της επιστήμης δεν απρόκειτο περί παράπλευρης δραστηριότητας, αλλά κάποιου είδους καθήκον. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, γίναμε μάρτυρες μιας τραγωδίας, με τόσους πολλούς ανθρώπους να πεθαίνουν επειδή αρνούνταν να εμβολιαστούν, ως απόρροια της έλλειψης εμπιστοσύνης στην επιστήμη. Για να (ξανα)χτίσουμε την εμπιστοσύνη στην επιστήμη, δεν αρκεί απλώς να λέμε οι επιστήμονες «εμπιστευτείτε μας»· χρειάζεται να δείξουμε πώς δουλεύουμε στην επιστήμη, τις αμφιβολίες μας, τις αποτυχίες μας και τον τρόπο που καταλήγουμε σε ομοφωνία. Όσον αφορά τα παιδικά βιβλία, ενεπλάκη για έναν πολύ απλούστερο λόγο: τα εγγόνια μου. Είναι από τα πράγματα που κάνουν οι παππούδες. Πώς επιλέγετε τα θέματα των βιβλίων σας; Προέρχονται κυρίως από την επιστημονική σας έρευνα, από ερωτήματα που δημιουργούνται στην κοινωνία ή από προσωπικές εμπειρίες; Τα θέματα με τα οποία καταπιάνομαι προέρχονται, κατά κύριο λόγο, από τη δική μου έρευνα και από μια υγιή δόση περιέργειας. Η πτήση των ψαρονιών, για παράδειγμα, ήταν ένα συναρπαστικό φαινόμενο για μένα, καθώς συνδέεται με το κεντρικό θέμα της έρευνάς μου: την κατανόηση της συμπεριφοράς ενός συστήματος που αποτελείται από έναν μεγάλο αριθμό αλληλοεπιδρώντων στοιχείων. Στα σμήνη, όπως και στους υάλους σπιν, υπάρχουν απλοί κανόνες που καθορίζουν το κάθε μεμονωμένο μέλος, παράγοντας εντέλει μια ιδιαίτερα πολύπλοκη συμπεριφορά του συνόλου. Οπότε, συνήθως γράφω για τα πράγματα με τα οποία καταπιάνομαι, επειδή αυτά είναι που γνωρίζω καλύτερα και με παθιάζουν. Άλλες φορές, κάποιο εξωτερικό ερέθισμα μπορεί να μπει στο παιχνίδι: η κλιματική αλλαγή, η ομοιοπαθητική, η εκπαίδευση, η αλαζονεία των επιστημόνων που παρουσιάζουν την επιστήμη ως την «απόλυτη σοφία». Σ’ αυτές τις περιπτώσεις ο δημόσιος διάλογος είναι αυτός που μου δίνει τροφή για τα θέματα σχετικά με τα οποία μιλάω. Κι απ’ την άλλη, υπάρχουν και θέματα που προκύπτουν από την προσωπική εμπειρία, όπως συνέβη στην περίπτωση με τις παιδικές ιστορίες που έγραψα. Θα ήθελα να καταλάβει ο κόσμος ότι η επιστήμη δεν είναι κάποιου είδους Πυθία που ξεστομίζει απόλυτες αλήθειες. Ποια είναι η δημόσια εικόνα του επιστήμονα που θα θέλατε να καλλιεργήσετε μέσα από τα βιβλία σας; Τ.Π.: Η εικόνα που θα ήθελα να καταρρίψω είναι αυτή της επιστήμης ως μαγεία. Όταν η επιστήμη παρουσιάζεται ως μαγικό κόλπο, μετατρέπεται σε ψευδομαγεία, κι έτσι οι άνθρωποι δεν εντυπωσιάζονται, αφού προτιμούν την πραγματική μαγεία. Θα ήθελα να καταλάβει ο κόσμος ότι η επιστήμη δεν είναι κάποιου είδους Πυθία που ξεστομίζει απόλυτες αλήθειες, ούτε μια εδραιωμένη εξουσιαστική δομή με κάποιον που διατάζει και κάποιον που υπακούει. Αντιθέτως, είναι ένας αργός και πολύπλοκος διάλογος, κατά τον οποίον δημοσιεύεται ένα άρθρο, το άρθρο συζητείται, τίθεται υπό αμφισβήτηση, επιβεβαιώνεται, διορθώνεται, μέχρι να καταλήξουμε όλοι συλλογικά ότι, πράγματι, είναι όπως τα λέει. Μου αρέσει πολύ η αναλογία της νυχτερινής οδήγησης: η επιστήμη είναι τα φώτα πορείας, αλλά η ευθύνη για να μην παρεκκλίνουμε από την πορεία εναπόκειται στον οδηγό, και τα φώτα ούτως ή άλλως έχουν περιορισμένη εμβέλεια. Ακόμη κι η επιστήμη δεν τα ξέρει όλα. Θα ήθελα οι αναγνώστες να πάρουν αυτό το μήνυμα από τα βιβλία μου: θέλουμε μια επιστήμη που να κάνει ειλικρινείς προβλέψεις και για την οποία φτάνουμε σταδιακά στην ομοφωνία, όχι μια ψευδομαγεία. Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις στην επικοινωνία πολύπλοκων επιστημονικών ιδεών σε ένα κοινό χωρίς εξειδίκευση; Τ.Π.: Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η μετάφραση. Το «πνεύμα των καιρών» συνδέει μεταξύ τους την τέχνη, την επιστήμη, τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία, αλλά μια αχανής, ανεπίλυτη διαφορά παραμένει μεταξύ αυτών των δραστηριοτήτων του ανθρώπινου πνεύματος: Παρότι η ομορφιά της τέχνης και της μουσικής φτάνει στις καρδιές όλων, η ομορφιά της επιστήμης μοιάζει περισσότερο με αυτή της κινεζικής καλλιγραφίας, είναι κατανοητή μόνο σε αυτούς που έχουν αφιερώσει χρόνια στη μελέτη της. Η μετάφραση πάντα περιέχει κάποιου είδους απώλειες· δεν γνωρίζω αν είναι εφικτό να τα μεταφράσουμε όλα, αλλά το να τα παρατάμε απ’ την αρχή δεν είναι και λύση. Η δεύτερη πρόκληση, εξίσου σοβαρή, είναι το να μην παραδοθούμε στον πειρασμό του να θέλουμε να μαγέψουμε. Πρέπει να κρατήσουμε απόσταση από την επιθυμία να εντυπωσιάσουμε, επειδή οι εντυπωσιασμοί δεν αιχμαλωτίζουν τη φαντασία, το αντίθετο θα έλεγα. Θα πρόσθετα και μια τρίτη δυσκολία, που είναι ίσως και η πιο αδιόρατη: δεν θα έπρεπε να εξηγούμε ένα μοναδικό αποτέλεσμα ή μια μοναδική θεωρία, παρά να περιγράφουμε τη μέθοδο, να επεξηγούμε πώς οι επιστήμονες κατέληξαν στα συμπεράσματά τους. Όχι τα αποτελέσματα, αλλά τη διαδικασία. Είναι πολύ δυσκολότερο, αλλά είναι αυτό που πραγματικά χρειάζεται. Αυτό που απομένει στο τέλος στον αναγνώστη είναι η συνήθεια του να σκέφτεται ανεξάρτητα. Πιστεύετε ότι η επικοινωνία της επιστήμης θα έπρεπε να είναι αποκλειστική ευθύνη των επιστημών ή θα μπορούσε (ακόμη και θα έπρεπε) να αποτελεί μια από κοινού προσπάθεια μεταξύ παιδαγωγών, συγγραφέων και δημοσιογράφων; Τ.Π.: Νομίζω ότι ο όρος «εκλαΐκευση» καθαυτός δεν είναι ο πλέον κατάλληλος. Θα προτιμούσα τον όρο «διάδοση» ή «επικοινωνία». Αυτού δοθέντος, δεν γίνεται να είναι αποκλειστική ευθύνη των επιστημόνων, κι όχι απλώς επειδή δεν διαθέτουμε τον χρόνο να το κάνουμε σωστά. Αν οι επιστήμονες αρκεστούν στα δικά τους μέσα, συνήθως πέφτουν στην παγίδα της αλαζονείας να θεωρούν την επιστήμη ως την απόλυτη σοφία ή να την διαχειρίζονται ως μέσο αυτοπροβολής με έναν τόνο υπερβολής που θυμίζει διαφήμιση. Χρειαζόμαστε δημοσιογράφους, συγγραφείς και δασκάλους, ακριβώς επειδή έχουμε ανάγκη διαφορετικές οπτικές της επιστημονικής εργασίας· έχουμε ανάγκη τους μεσάζοντες. Εντούτοις —και θέλω να είμαι ξεκάθαρος σε αυτό— το πιο σημαντικό δεν είναι η εκλαΐκευση, παρά η διδασκαλία της επιστήμης στα σχολεία. Σ’ αυτό το πλαίσιο η κατάσταση διαφέρει, γιατί δεν είναι ζήτημα μετάφρασης, αλλά εκπαίδευσης ενημερωμένων πολιτών. Και από αυτή την άποψη, οι επιστήμονες έχουν μια ευθύνη που δεν μπορούν να αναθέσουν σε κανέναν άλλον. Με ποιους τρόπους πιστεύετε ότι τα βιβλία επιστημονικής εκλαΐκευσης μπορούν να επηρεάσουν τη στάση του κοινού προς την επιστήμη; Τ.Π.: Μπορούν να επηρεάσουν από ελάχιστα ώς πάρα πολύ, εξαρτάται από το πώς είναι γραμμένα. Μπορούν να προσφέρουν πολλά αν βοηθούν τον αναγνώστη να βάλει τα σωστά «γυαλιά» μέσα από τα οποία θα δει τον κόσμο: η νυχτερινή οδήγηση με παραμορφωτικούς φακούς σε οδηγεί απευθείας εκτός πορείας, και ο δημόσιος διάλογος στις μέρες μας βρίθει τέτοιων παραδειγμάτων. Ελάχιστα προσφέρουν οι συγγραφείς τέτοιων βιβλίων αν περιορίζουν τους εαυτούς τους στο να διηγηθούν ένα μοναδικό εκπληκτικό αποτέλεσμα, γιατί αυτό περνάει και ξεχνιέται, ή πιθανόν και να ενισχύει την εικόνα της επιστήμης ως πηγή ακατανόητων θαυμάτων, δηλαδή, όπως είπα και προηγουμένως, ως κάπου είδους μαγεία. Αυτό που απομένει στο τέλος στον αναγνώστη είναι η συνήθεια του να σκέφτεται ανεξάρτητα, να αξιολογεί την αντικειμενικότητα των πηγών, να ξεχωρίζει μια ειλικρινή πρόβλεψη από μια υπόσχεση. Ελπίζω να μην ακούγεται ιδιαίτερα φιλόδοξος αυτός ο σκοπός, αλλά είναι αυτός στον οποίο στοχεύω. Γιατί πιστεύετε ότι η πτήση των ψαρονιών έχει αποτελέσει ένα τόσο συναρπαστικό παράδειγμα για την εξήγηση της συμπεριφοράς των πολύπλοκων συστημάτων στη φύση; Τ.Π.: Γιατί πρόκειται για ένα θέαμα το οποίο μπορούμε να παρακολουθούμε αμέτρητες ώρες χωρίς να κουραζόμαστε: χιλιάδες σιλουέτες μαύρων κηλίδων να χορεύουν με φόντο την εναλλασσόμενη χρωματική παλέτα του ουρανού, να κινούνται όλες μαζί χωρίς όμως να συγκρούονται, να απλώνονται στον χώρο και να ανασυγκροτούνται, λες και κάποιος μαέστρος δίνει τις εντολές και αυτές ακολουθούν. Και το θέμα είναι ακριβώς αυτό: δεν υπάρχει μαέστρος. Μερικοί απλοί κανόνες αλληλεπίδρασης μεταξύ μεμονωμένων ψαρονιών είναι αρκετοί για να παραχθούν αυτές οι πολύπλοκες και ποικιλόμορφες κινήσεις του συνόλου. Το ίδιο συμβαίνει και με τους υάλους σπιν που βρίσκεται κοντά σε κρίσιμη θερμοκρασία ή με τα μόρια των αερίων. Και αυτό ακριβώς που το κάνει πραγματικά εντυπωσιακό είναι αν αναλογιστούμε την ψυχολογική, κοινωνική και οικονομική συμπεριφορά μιας ομάδας ανθρώπων. Το σμήνος είναι μια ορατή και πανέμορφη αναλογία μιας αφηρημένης ιδέας: ότι το όλον μπορεί να συμπεριφέρεται με ποιοτικά διαφορετικούς τρόπους από ό,τι το άθροισμα των μερών του. Δεν χρειαζόμαστε πολλά για να εξηγήσουμε με λόγια τα πολύπλοκα συστήματα· αρκεί απλώς να κοιτάξουμε ψηλά στον ουρανό της Ρώμης την ώρα που βασιλεύει ο ήλιος. Τα παιδιά ρωτούν πράγματα που εμείς οι ενήλικοι δεν ρωτάμε, καθώς έχουμε ήδη αποδεχτεί τις απαντήσεις. Γράψατε τη Χρυσόμυγα για τα εγγόνια σας. Πώς διαμόρφωσε η προσωπική σχέση τον τρόπο που προσεγγίσατε τις ιστορίες και τις ιδέες τους; Τ.Π.: Σε πολύ μεγάλο βαθμό. Η Χρυσόμυγα δεν είναι η πρώτη ιστορία που σκάρωσα για τα εγγόνια μου. Είχα ήδη γράψει τρεις ιστορίες για τα παιδιά μου, σε μία εκ των οποίων εμφανίζονταν δυο μικροί αδερφοί, μια μύγα κι ένας λύκος. Τότε που τις έγραφα, αλλά και όταν έφτιαχνα τη Χρυσόμυγα, δεν είχα στο μυαλό μου «το παιδί» ως μια αφηρημένη κατηγορία· είχα τα εγγόνια μου στο μυαλό, τον τρόπου που γελούν, τον τρόπο που αποσπάται η προσοχή τους όταν τίποτα δεν συμβαίνει και θυμόμουν τις διαμαρτυρίες τους όταν μια ιστορία ήταν πολύ μικρή. Ασχολούμουν στην πράξη με τα παιδιά μου, και το ίδιο κάνω και με τα εγγόνια μου: στον Μαρτίνο έδωσα ένα μικροσκόπιο για παιδιά έπειτα από δική του απαίτηση, και όποτε πάω να δω τη Λορέντζα και τη Φραντσέσκα, παίζουμε με τα Lego και το ξύλινο τρενάκι. Η σχέση αυτή αλλάζει τα πάντα, γιατί όταν γράφω για αυτούς, δεν μπορώ να το παίξω δάσκαλος. Δεν μπορώ να το παίξω καν επιστήμονας. Πρέπει να είμαι ο παππούς, κάτι που είναι πολύ διαφορετικό. Τα παιδιά στις ιστορίες σας κάνουν απροσδόκητες ερωτήσεις γεμάτες φαντασία. Έχουν ποτέ οι ερωτήσεις αυτές αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεστε για την επιστήμη; Φυσικά. Και όπως είχε δίκαια πει η Μαρία Μοντεσσόρι, καιρό πριν το καταλάβω εγώ, τα παιδιά είναι επιστήμονες από τη φύση τους: ανακαλύπτουν τόσα πράγματα, για παράδειγμα, ότι όταν βάζουμε το χέρι στη φωτιά καιγόμαστε, και το κάνουν εφαρμόζοντας μια από τις θεμελιώδεις μεθόδους της επιστημονικής έρευνας. Τα παιδιά ρωτούν πράγματα που εμείς οι ενήλικοι δεν ρωτάμε, καθώς έχουμε ήδη αποδεχτεί τις απαντήσεις. Για έναν επιστήμονα, αυτό αποτελεί μια ιδανική συνθήκη· όσοι δουλεύουν στην έρευνα πρέπει να έχουν την ικανότητα να βλέπουν τα πράγματα σαν να τα αντίκρυζαν για πρώτη φορά, και τα παιδιά αυτό το κάνουν ελεύθερα. Συχνά χρειάζεται να απλοποιήσω ιδέες για τα παιδιά, και καταλήγω στη συνειδητοποίηση ότι η απλοποιημένη εκδοχή είναι πιο αληθινή από αυτή που χρησιμοποιώ με τους συναδέλφους μου, λες και η αρχική πολύπλοκη εκδοχή να ήταν εν μέρει μεταμφιεσμένη. Δεν συμβαίνει πάντα αυτό, βέβαια, αλλά αρκετά συχνά. Η επιστήμη, όταν υπάρχει μέσα σ’ αυτές τις ιστορίες, πρέπει να γλιστράει, να μπαίνει λοξά, ακριβώς όπως γίνεται στον κόσμο των παιδιών. Σε τι διαφέρει η συγγραφή ενός βιβλίου εκλαΐκευσης από ένα παιδικό βιβλίο; Τ.Π.: Διαφέρει πολύ περισσότερο απ’ ό,τι μπορεί να φαντάζεστε. Όταν γράφω εκλαΐκευση, το κοινό μου είναι ενήλικες που διακατέχονται από περιέργεια και η δουλειά μου είναι να τους καθοδηγήσω βήμα βήμα, να τους δώσω τα εργαλεία να καταλάβουν πώς καταλήγουμε σ’ ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα και να τους υποδείξω τις αμφιβολίες και τα σφάλματα. Σε αυτά τα κείμενα, υπάρχει η ευχέρεια να γράψω μια ολόκληρη σελίδα με αφηρημένες έννοιες, υπό την προϋπόθεση ότι έχω προηγουμένως εκθέσει σωστά τα αντίστοιχα παραδείγματα. Σε μια ιστορία για παιδιά, τίποτα από αυτά δεν δουλεύει. Πρέπει να συμβαίνουν πράγματα, πρέπει να υπάρχουν χαρακτήρες, μία έκπληξη, λίγος φόβος, λίγη χαρά. Η επιστήμη, όταν υπάρχει μέσα σ’ αυτές τις ιστορίες, πρέπει να γλιστράει, να μπαίνει λοξά, ακριβώς όπως γίνεται στον κόσμο των παιδιών: ως φαινόμενο που προκαλεί περιέργεια, όχι ως θεώρημα που πρέπει να αποδειχθεί. Επιπλέον, διαφέρουν και ως προς την ευθύνη: αν χρησιμοποιήσω μια λάθος αναλογία σ’ ένα βιβλίο για ενήλικες, ο αναγνώστης μπορεί να με διορθώσει· αν κάνω αυτό το λάθος σε μια παιδική ιστορία, δίνω στο παιδί μια παραμορφωμένη εικόνα του κόσμου και θα το αντιληφθώ μόνο αφού περάσουν πολλά χρόνια. Αν μπορούσατε να δώσετε ένα μήνυμα στα παιδιά που θα διαβάσουν τη Χρυσόμυγα, τι θα ήταν; Τ.Π.: Μόνο ένα μήνυμα υπάρχει και είναι αυτό που με έχει καθοδηγήσει κι εμένα τον ίδιο απ’ όταν ήμουν παιδί: συνεχίστε να κάνετε ερωτήσεις. Ακόμα και ερωτήσεις που μοιάζουν χαζές, ακόμα κι αυτές στις οποίες οι ενήλικοι σας απαντάνε «επειδή το λέω εγώ». Κι όταν βρεις την απάντηση, ρώτα τον εαυτό σου κάτι καινούργιο. Αν βρεθείς σε μια σκοτεινή παραλία τη νύχτα, χωρίς φώτα γύρω σου, όσα περισσότερα ξύλα ρίχνεις στη φωτιά, τόσο πιο μακριά μπορείς να δεις και τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεσαι ότι η σκοτεινιά που μπορείς να εξερευνήσεις είναι άπειρη. Είναι το πιο υπέροχο πράγμα στον κόσμο. Καλή ανάγνωση! πηγή: https://cup.gr/blog/tzortzio-parizi/ «Η χρυσόμυγα και άλλες ιστορίες για όποιον δεν θέλει να κοιμηθεί» , μια συλλογή παραµυθιών από τον Τζόρτζιο Παρίζι. Ο νομπελίστας φυσικός ακολουθεί ένα συγκεκριµένο µοτίβο. Κάθε βράδυ ο παππούς πρέπει να βάλει για ύπνο τα εγγονάκια του, που όµως δεν θέλουν καθόλου να κοιµηθούν: θέλουν να παίξουν, θέλουν να κάνουν σκανταλιές και φυσικά δεν σταµατάνε να ρωτούν τα πιο απίθανα πράγµατα. Με αφορµή τούτες τις ερωτήσεις, ο παππούς εξηγεί διάφορες έννοιες της φυσικής, όπως τα πολύπλοκα συστήµατα, την ώθηση, την άνωση ή την περιστροφική κίνηση, και µετά τους λέει το παραµύθι. Αν και καρπός της φαντασίας, στις ιστορίες αυτές διακρίνουµε αναφορές στους αδερφούς Γκριµ, στον Αίσωπο ή και στον κύκλο των Ιπποτών της Στρογγυλής Τραπέζης. .