M83: Ο Νότιος Ανεμόμυλος Εξήγηση: Ο όμορφος και φωτεινός σπειροειδής γαλαξίας M83 βρίσκεται περίπου δώδεκα εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, κοντά στο νοτιοανατολικό άκρο του πολύ μεγάλου αστερισμού Ύδρας . Οι προεξέχοντες σπειροειδείς βραχίονες που χαράσσονται από σκοτεινές λωρίδες σκόνης και μπλε αστρικά σμήνη δίνουν σε αυτόν τον γαλαξία το δημοφιλές του όνομα, Νότιος Ανεμόμυλος. Ωστόσο, οι κοκκινωπές περιοχές σχηματισμού άστρων που είναι διάσπαρτες στους σπειροειδείς βραχίονες αυτού του κοσμικού ανεμόμυλου έχουν προτείνει ένα άλλο ψευδώνυμο, ο Γαλαξίας των Χιλίων Ρουμπινιών . Με διάμετρο μόλις 40.000 έτη φωτός, μικρότερος από τον Γαλαξία μας, ο M83 είναι μέλος μιας ομάδας γαλαξιών που περιλαμβάνει τον ενεργό γαλαξία Κένταυρο Α . Στην πραγματικότητα, ο ίδιος ο πυρήνας του M83 είναι φωτεινός στις ενέργειες ακτίνων Χ , δείχνοντας μια υψηλή συγκέντρωση αστέρων νετρονίων και μαύρων τρυπών που απομένουν από μια έντονη έκρηξη σχηματισμού αστεριών. Αυτή η ευκρινής, επίγεια τηλεσκοπική θέα παρουσιάζει επίσης αστέρια του Γαλαξία στο προσκήνιο και μακρινούς γαλαξίες στο φόντο. Η κύρια τοποθεσία της NASA του APOD μεταφέρεται : Από το apod.nasa.gov στο science.nasa.gov/apod https://science.nasa.gov/image-article/apod-2026-september-11-m83-the-southern-pinwheel/

Σκόνη και Νερό στον Τοξότη A* Μια λαμπρή συγκέντρωση αστεριών βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της εικόνας που τραβήχτηκε στις 11 Αυγούστου 2026 από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb της NASA . Ο Webb παρατήρησε το IRS 3, ένα αστέρι κοντά στο τέλος του κύκλου ζωής του, που βρίσκεται μέσα σε αυτό το αστρικό πεδίο. Τα δεδομένα μέσου υπέρυθρου του Webb αποκάλυψαν τη σαφή υπογραφή πυριτικής σκόνης πλούσιας σε οξυγόνο, καθώς και, για πρώτη φορά, νερού, στο περιβάλλον περίβλημα σκόνης. Διαβάστε περισσότερα για αυτήν την ανακάλυψη. https://esawebb.org/news/weic2617/

NASA και IBM δημιούργησαν μοντέλο ΑΙ για τη χαρτογράφηση κρατήρων και αποθεμάτων πάγου στη Σελήνη. Ένα ακόμη εργαλείο υποστήριξης μιας επανδρωμένης βάσης στο φυσικό μας δορυφόρο. Η NASA και η IBM ανακοίνωσαν την κυκλοφορία ενός μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα σχεδιασμένου να βοηθήσει τους επιστήμονες να αναλύσουν δεδομένα δεκαετιών από παρατηρήσεις της Σελήνης και να υποστηρίξουν τα σχέδια για μια διαρκή ανθρώπινη παρουσία στο φεγγάρι.Το NASA-IBM Lunar Foundation Model είναι ένα δημόσια διαθέσιμο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης σχεδιασμένο για τη μελέτη της Σελήνης. Εκπαιδεύτηκε σε περισσότερα από 30 επίπεδα δεδομένων τα οποία συλλέχθηκαν από εννέα όργανα σε τέσσερις αποστολές της NASA μεταξύ των οποίων και το Lunar Reconnaissance Orbiter.Το μοντέλο εντάσσεται στην οικογένεια Prithvi των IBM και NASA η οποία περιλαμβάνει ανοιχτά θεμελιώδη μοντέλα για γεωχωρικές εφαρμογές, την πρόγνωση καιρού και άλλους τομείς.Μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίσουν πιθανά κοιτάσματα πάγου στις μόνιμα σκιασμένες περιοχές της Σελήνης, να χαρτογραφήσουν κρατήρες προκειμένου να επιλέξουν ασφαλείς τοποθεσίες προσγείωσης και να μελετήσουν ηφαιστειακά χαρακτηριστικά. Πρόκειται για εργασίες που παραδοσιακά απαιτούσαν από τους επιστήμονες να εξετάζουν χειροκίνητα χάρτες και εικόνες ή να βασίζονται σε εργαλεία μηχανικής μάθησης χαμηλότερης ανάλυσης.Σε δοκιμές αξιολόγησης, το μοντέλο εντόπισε βασικά χαρακτηριστικά της σεληνιακής επιφάνειας με έως και 23% μεγαλύτερη ακρίβεια σε σύγκριση με ευρέως χρησιμοποιούμενες μεθόδους, σύμφωνα με τη NASA και την IBM.Ο σεληνιακός πάγος παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις διαστημικές υπηρεσίες, επειδή αποτελεί ένδειξη της παρουσίας νερού και οξυγόνου, πόρων που θεωρούνται απαραίτητοι για μια μελλοντική βάση στη Σελήνη, καθώς και για την παραγωγή καυσίμων πυραύλων που θα χρησιμοποιηθούν σε αποστολές προς τον Άρη.Το πρόγραμμα Artemis της NASA προβλέπει την επιστροφή αστροναυτών στη Σελήνη το 2028 με στόχο τη δοκιμή νέων τεχνολογιών για μια διαρκή ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη και μελλοντικά για αποστολές στον Άρη. Εικόνα χαρτογράφησης της Σελήνης με το νέο μοντέλο της IBM και της NASA. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2160231/nasa-kai-ibm-dimioyrgisan-montelo-ai-gia-ti-chartografisi-kratiron-kai-apothematon-pagoy-sti-selini/

Ο Ερμής μπορεί να έχει συρρικνωθεί έως 30% περισσότερο από όσο πιστεύαμε. Νέα στοιχεία που φωτίζουν τη γεωλογία και την εξέλιξη του κοντινότερου στον Ήλιο πλανήτη. Ο Ερμής μπορεί να έχει συρρικνωθεί από 10% έως 30% περισσότερο από ό,τι είχε εκτιμηθεί μέχρι σήμερα και να έχει χάσει έως και 23 χιλιόμετρα συνολικής διαμέτρου από τότε που σχηματίστηκε.Τα παραπάνω αποτελούν ευρήματα μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση της Αμερικανικής Ένωσης Γεωφυσικής (AGU) «Geophysical Research Letters». Όπως και οι άλλοι βραχώδεις πλανήτες στο ηλιακό μας σύστημα ο Ερμής σχηματίστηκε μέσα από μια σειρά βίαιων συγκρούσεων μεταξύ βράχων και αστεροειδών που περιστρέφονταν γύρω από τον Ήλιο πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η ενέργεια από αυτές τις συγκρούσεις παρήγε τεράστιες ποσότητες θερμότητας, τις οποίες ο Ερμής χάνει έκτοτε.Το εσωτερικό του Ερμή καθώς ψύχεται συρρικνώνεται. Τα εξωτερικά βραχώδη στρώματα του πλανήτη προσαρμόστηκαν στη μεταβολή του μεγέθους του με ρηγματώσεις και σχηματισμούς τεκτονικών χαρακτηριστικών, όπως απόκρημνες πλαγιές και κορυφογραμμές.Η επιφάνεια του Ερμή είναι πλέον γεμάτη «ρυτίδες», απόδειξη του κάποτε μεγαλύτερου πλανήτη που έχει συρρικνωθεί με την πάροδο του χρόνου. Συντρίμμια από κρατήρες πρόσκρουσης κρύβουν τα σημάδια της συρρίκνωσης του. Το πόσο έχει συρρικνωθεί ο Ερμής αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τους επιστήμονες καθώς τους βοηθά να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με βασικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού του και την εξέλιξή του.«Μεγαλύτερη συρρίκνωση σημαίνει ότι ο Ερμής θα μπορούσε να διαθέτει μεγαλύτερο μεταλλικό πυρήνα, λιγότερα ελαφρά στοιχεία, όπως το πυρίτιο, αναμεμειγμένα στον μεταλλικό πυρήνα ή υψηλότερη αρχική θερμοκρασία» εξηγεί ο Γκάκου Νισιγιάμα, πλανητικός επιστήμονας στο Ινστιτούτο Διαστημικής Έρευνας του Γερμανικού Αεροδιαστημικού Κέντρου (DLR) και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Η μέθοδος Οι ερευνητές συνδύασαν προηγούμενους χάρτες των γεωλογικών ενδείξεων συρρίκνωσης με νέους χάρτες της τραχύτητας της επιφάνειας για ολόκληρη την επιφάνεια του πλανήτη. Για πρώτη φορά διαπίστωσαν ότι οι πιο τραχιές περιοχές του Ερμή παρουσιάζουν λιγότερες ορατές «ρυτίδες» συρρίκνωσης.«Αυτό μας έκανε να σκεφτούμε ότι υπάρχει κάποια διαδικασία που κρύβει τις δομές συρρίκνωσης», τονίζει ο Νισιγιάμα. Εκτιμά ότι τα υλικά από τις προσκρούσεις στις τραχιές περιοχές μπορεί να έχουν καλύψει τις ρυτίδες της συρρίκνωσης.Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον βαθμό συρρίκνωσης που απαιτείται για τον σχηματισμό των κορυφογραμμών και των απότομων πλαγιών σε περιοχές που έχουν υποστεί λιγότερες μεταβολές από προσκρούσεις, προκειμένου να εκτιμήσουν πόσο πιθανό είναι να έχει συρρικνωθεί συνολικά ο πλανήτης.Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δομές που λείπουν από τις ανώμαλες περιοχές θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε 10% έως 30% μεγαλύτερη συρρίκνωση κατά τη διάρκεια της ιστορίας του Ερμή. Αυτό σημαίνει ότι η συνολική μείωση της διαμέτρου του μπορεί να φτάνει έως και τα 23 χιλιόμετρα, αντί για τα τέσσερα έως 16 χιλιόμετρα που εκτιμάται σήμερα.Σύμφωνα με τον Nishiyama, ακόμη και οι νέες εκτιμήσεις μπορεί να υποτιμούν το πραγματικό μέγεθος της συρρίκνωσης. Σημειώνεται ότι τα διαθέσιμα δεδομένα από την αποστολή MESSENGER της NASA, η οποία ολοκληρώθηκε το 2015, μπορούν να χρησιμοποιηθούν με αξιοπιστία μόνο για τη μέτρηση γεωλογικών χαρακτηριστικών μεγαλύτερων από περίπου πέντε χιλιόμετρα.Αυτό αναμένεται να αλλάξει με την αποστολή BepiColombo, την τρίτη μόλις αποστολή που έχει σταλεί ποτέ στον Ερμή. Από τον Νοέμβριο του 2026, το διαστημόπλοιο αναμένεται να αρχίσει να συλλέγει σαρώσεις υψηλότερης ανάλυσης της επιφάνειας του πλανήτη. Οι ερευνητές, μεταξύ των οποίων και ο Νισιγιάμα ο οποίος είναι μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής, ελπίζουν ότι τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν την καταγραφή των απότομων πλαγιών, των κορυφογραμμών και των κρατήρων πρόσκρουσης με μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ποτέ. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2160257/o-ermis-mporei-na-echei-syrriknothei-eos-30-perissotero-apo-oso-pisteyame/

Καταγράφηκε σε εικόνες το πιο σπάνιο και παράξενο είδος καλαμαριού που ζει στα βάθη των ωκεανών. Έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα μόλις 70 τέτοια καλαμάρια και η καταγραφή προσφέρει νέα στοιχεία για αυτό στους επιστήμονες.Ένα… δυσεύρετο καλαμάρι των βαθέων θαλασσών καταγράφηκε σε βίντεο σε μια σπάνια εμφάνιση του στα ανοιχτά της Καλιφόρνιας σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που το συγκεκριμένο είδος εντοπίζεται στη βορειοανατολική περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού.Επιστήμονες που επέβαιναν στο ερευνητικό σκάφος David Packard μελετούσαν υποθαλάσσια όρη κοντά στις ακτές της Καλιφόρνιας και έστειλαν ένα τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο όχημα για να εξετάσει τον πυθμένα της θάλασσας. Εκεί εντόπισαν ένα καλαμάρι του γένους Magnapinna, γνωστό ως bigfin squid, σε βάθος περίπου 3,277 μέτρων κάτω από την επιφάνεια.Το καλαμάρι αιωρούνταν πάνω από τον πυθμένα έχοντας τα χαρακτηριστικά δύο μεγάλων πτερυγίων οκτώ μακριά πλοκάμια που έσερναν πίσω του και δύο ακόμη λεπτότερα πλοκάμια. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι το καλαμάρι είχε μήκος περίπου 1,25 μέτρα από την κορυφή του σώματός του μέχρι τις άκρες των πλοκαμιών του.«Καθόμουν ακριβώς δίπλα στις οθόνες στην αίθουσα ελέγχου όταν είδα κάτι που έμοιαζε με πλοκάμια να εμφανίζεται στην πάνω γωνία του βίντεο. Νόμιζα ότι μπορεί να ήταν κάποια εντυπωσιακή μέδουσα, αλλά μόλις εμφανίστηκαν οι μικροί “αγκώνες”, κατάλαβα αμέσως περί τίνος επρόκειτο και φώναξα “Magnapinna!”, πριν καν εμφανιστεί ολόκληρο το καλαμάρι στην οθόνη». δήλωσε η Ολίβια Σοάρες Περέιρα, ερευνήτρια στο Monterey Bay Aquarium Research Institute.Η αποστολή είχε ως στόχο να αξιοποιήσει διάφορες τεχνολογίες προκειμένου να βελτιωθεί η κατανόηση της θαλάσσιας ζωής στα υποθαλάσσια όρη. Τα υποθαλάσσια όρη μπορούν να εκτρέπουν τα θαλάσσια ρεύματα και να συγκεντρώνουν θρεπτικά συστατικά υποστηρίζοντας έτσι τη ζωή στις βραχώδεις πλαγιές τους.Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν ιδιαίτερα στο Davidson Seamount περίπου 130 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Μοντερέι της Καλιφόρνιας το οποίο ήταν ήδη γνωστό για τους πλούσιους κήπους κοραλλιών των βαθιών θαλασσών που φιλοξενούσαν ένα πολυάσχολο «νηπιαγωγείο» χταποδιών βαθέων υδάτων.Παράλληλα οι επιστήμονες επιχείρησαν να διαπιστώσουν εάν μυστηριώδεις αυλακώσεις στον λασπώδη πυθμένα κοντά στο υποθαλάσσιο βουνό είχαν δημιουργηθεί από φάλαινες με ράμφος.«Είχα επικεντρωθεί στον πυθμένα και ξαφνικά ένα κομψό πλάσμα, με κυματιστά, αγγελικά “φτερά”, κολύμπησε μέσα στο οπτικό μου πεδίο. Έμεινα άναυδος. Αυτή είναι η πρώτη επιβεβαιωμένη παρατήρηση καλαμαριού bigfin στο Monterey Bay National Marine Sanctuary και μια ισχυρή υπενθύμιση του πόσα πράγματα έχουμε ακόμη να ανακαλύψουμε στα βάθη των ωκεανών. Ζούμε δίπλα σε ένα μαγικό μέρος» δήλωσε ο οικολόγος Άντριου ΝτεΒογκελάερε από το Monterey Bay National Marine Sanctuary.Η Περέιρα λέει ότι η ανακάλυψη είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς μέχρι σήμερα έχουν παρατηρηθεί ή συλλεχθεί μόλις περίπου 70 καλαμάρια bigfin. «Κάθε παρατήρηση αποτελεί πραγματικά ένα προνόμιο και αναδεικνύει την απίστευτη ποικιλομορφία της ζωής που ευδοκιμεί στα άγνωστα βάθη των ωκεανών και χρειάζεται την προστασία μας». Στη φωτογραφία εικόνα από το σπάνιο καλαμάρι. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2160252/katagrafike-se-eikones-to-pio-spanio-kai-paraxeno-eidos-kalamarioy-poy-zei-sta-vathi-ton-okeanon/ Απρόσμενη ανακάλυψη ρίχνει φως στο πώς κατάφεραν να επιβιώσουν τα πτηνά από τον Αρμαγεδδώνα που εξαφάνισε τους δεινοσαύρους. Εντοπίστηκαν καλοδιατηρημένα φτερά ενός πανάρχαιου πτηνού που προσφέρουν πολύτιμα εξελικτικά δεδομένα.Παλαιοντολόγοι στη Μοντάνα ανακάλυψαν τα διατηρημένα σε εξαιρετική κατάσταση φτερά ενός αρχαίου υδρόβιου πτηνού μέσα σε απολιθωμένα περιττώματα δεινοσαύρου προσφέροντας μια σπάνια εικόνα για τους λόγους που ορισμένα πτηνά κατάφεραν να επιβιώσουν από την πρόσκρουση του τεράστιου αστεροειδούς που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια.Ενώ ορισμένοι δεινόσαυροι πιστεύεται ότι είχαν «χνουδωτά» ή «πούπουλα» φτερά τα αρχαία πτηνά είναι πιθανότερο να είχαν φτερά που έμοιαζαν περισσότερο με εκείνα των σημερινών πτηνών. «Σπάνια βρίσκουμε απολιθώματα πτηνών και ακόμη σπανιότερα τα φτερά τους γεγονός που μας προσφέρει τόσο σημαντικές πληροφορίες για την εξέλιξη αυτής της βασικής πτυχής της βιολογίας τους. Επιπλέον, το γεγονός ότι αυτά τα φτερά πτηνών βρέθηκαν μέσα σε μεγάλα απολιθωμένα περιττώματα δεινοσαύρου μάς προσφέρει ένα εκπληκτικό παράθυρο στις σχέσεις θηρευτή-θηράματος πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια» δήλωσε ο καθηγητής Γκρέγκορι Γουίλσον Μαντίλα ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον και επιμελητής παλαιοντολογίας σπονδυλωτών στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και Πολιτισμού Burke.Ο επίμαχος κοπρόλιθος ανακαλύφθηκε το 2016 στον γεωλογικό σχηματισμό Hell Creek Formation της Μοντάνα από τον παλαιοντολόγο του Burke Museum Ντέβιντ ΝτεΜαρ Τζούνιορ. Το δείγμα προερχόταν από έναν μεγάλο σαρκοφάγο δεινόσαυρο πιθανώς έναν Τυραννόσαυρο ή έναν Νανοτύραννο.Στο εσωτερικό του βρέθηκαν πολλαπλά φτερά, λέπια ψαριού από ένα ψάρι της οικογένειας των γαρίδων (gar) και οστά ενός hesperornithiform, ενός εξαφανισμένου καταδυόμενου πτηνού που έμοιαζε με τα σημερινά υδρόβια πτηνά που στην Ελλάδα ονομάζουμε «βουτηχτάρια». Το εύρημα Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι και τα φτερά θα πρέπει να προέρχονταν από το ίδιο πτηνό. Το σημαντικότερο είναι ότι πρόκειται για τα πρώτα φτερά εσπερορνιθόμορφων που έχουν αναγνωριστεί ποτέ και φαίνεται να αντιπροσωπεύουν ένα εξελικτικό ενδιάμεσο στάδιο. Ορισμένα φτερά έμοιαζαν σύγχρονα και αδιάβροχα, ενώ άλλα ήταν μικρότερα, χνουδωτά και πιο πρωτόγονα, θυμίζοντας εκείνα παλαιότερων δεινοσαύρων.«Δύο από τα φτερά, συμπεριλαμβανομένου εκείνου που ήταν ορατό στην επιφάνεια του κοπρόλιθου, διαθέτουν χαρακτηριστικά που συναντώνται μόνο στα φτερά των σύγχρονων πτηνών και των άμεσων προγόνων τους. Αυτό περιλαμβάνει έναν τετράγωνης διατομής άξονα του φτερού, με σπογγώδες εσωτερικό. Κανένα άλλο φτερό από τη Μεσοζωική Εποχή δεν παρουσιάζει αυτόν τον συνδυασμό χαρακτηριστικών. Η αμέσως παλαιότερη καταγραφή αυτού του σπογγώδους εσωτερικού προέρχεται από το Πρώιμο Ηώκαινο της Δανίας, περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια νεότερα από το νέο εύρημα φτερού από τον σχηματισμό Hell Creek» αναφέρει ο Δρ. ΝτεΜαρ.Τα hesperornithiforms ήταν στενοί συγγενείς των πτηνών που επέζησαν από τη μαζική εξαφάνιση στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου και των οποίων οι απόγονοι ζουν μέχρι σήμερα.Ορισμένοι παλαιοντολόγοι έχουν διατυπώσει την υπόθεση ότι τα πτηνά που επέζησαν το κατάφεραν επειδή ζούσαν κοντά στο νερό και ότι κάτι σε αυτό το περιβάλλον τα προστάτευσε από τις επιπτώσεις της μαζικής εξαφάνισης. Όμως και τα hesperornithiforms ζούσαν κοντά στο νερό και παρ’ όλα αυτά εξαφανίστηκαν.«Πιστεύουμε ότι οι τύποι φτερών που είχαν αυτά τα πτηνά ή/και ο τρόπος με τον οποίο απέβαλλαν τα φτερά τους μπορεί να αποτέλεσαν μία από τις βασικές αιτίες της επιλεκτικότητας της μαζικής εξαφάνισης στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου ουσιαστικά να εξηγούν γιατί ορισμένα πτηνά εξαφανίστηκαν ενώ άλλα επέζησαν. Τα φτερά ορισμένων από αυτά τα καταδυόμενα πτηνά φαίνεται ότι είχαν σύγχρονη εμφάνιση και ήταν αδιάβροχα, αλλά είχαν επίσης μικρότερα, χνουδωτά και πρωτόγονα φτερά στο σώμα, τα οποία συνδέουμε με τους δεινόσαυρους» δήλωσε η Δρ. Τζινγκμάι Ο’Κόνορ αναπληρώτρια επιμελήτρια απολιθωμένων ερπετών στο Μουσείο Field/ Στη φωτογραφία ένας μεγάλος δεινόσαυρος έχει αρπάξει το υδρόβιο πτηνό τα φτερά του οποίου εντοπίστηκαν και μελετήθηκαν. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2160268/aprosmeni-anakalypsi-richnei-fos-sto-pos-kataferan-na-epiviosoyn-ta-ptina-apo-ton-armageddona-poy-exafanise-toys-deinosayroys/