Το τηλεσκόπιο XRISM της NASA-JAXA καταγράφει τον θερμό άνεμο του Γαλαξία M82 Για πρώτη φορά, οι αστρονόμοι μέτρησαν άμεσα την ταχύτητα του υπερθερμασμένου αερίου που εκτοξεύεται από ένα καζάνι αστρικής δραστηριότητας στην καρδιά του M82, ενός κοντινού γαλαξία που βιώνει μια εξαιρετική έκρηξη σχηματισμού αστεριών.Το υλικό κινείται με ταχύτητα μεγαλύτερη από 2 εκατομμύρια μίλια (πάνω από 3 εκατομμύρια χιλιόμετρα) την ώρα και φαίνεται να είναι η κύρια δύναμη που οδηγεί έναν ψυχρότερο, καλά μελετημένο άνεμο σε κλίμακα γαλαξία.Οι ερευνητές πραγματοποίησαν τους υπολογισμούς χρησιμοποιώντας δεδομένα από το όργανο Resolve στο διαστημόπλοιο XRISM (Αποστολή Απεικόνισης και Φασματοσκοπίας Ακτίνων Χ) .«Το κλασικό μοντέλο των γαλαξιών με αστρική έκρηξη όπως ο M82 υποδηλώνει ότι τα κρουστικά κύματα από τον σχηματισμό άστρων και τους υπερκαινοφανείς κοντά στο κέντρο θερμαίνουν το αέριο, πυροδοτώντας έναν ισχυρό άνεμο», δήλωσε η Erin Boettcher, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, στο College Park και στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Greenbelt του Μέριλαντ. «Πριν από το XRISM, όμως, δεν είχαμε τη δυνατότητα να μετρήσουμε τις ταχύτητες που χρειάζονταν για να ελέγξουμε αυτή την υπόθεση. Τώρα βλέπουμε το αέριο να κινείται ακόμη πιο γρήγορα από ό,τι προβλέπουν ορισμένα μοντέλα, περισσότερο από αρκετή για να οδηγήσει τον άνεμο μέχρι την άκρη του γαλαξία».Μια δημοσίευση σχετικά με το αποτέλεσμα, με επικεφαλής τον Boettcher, δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 25 Μαρτίου στο Nature. Η αποστολή XRISM διευθύνεται από την JAXA (Ιαπωνική Υπηρεσία Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης) σε συνεργασία με τη NASA, μαζί με συνεισφορές από την ESA (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος) . Η NASA και η JAXA ανέπτυξαν επίσης από κοινού το όργανο ResolveΟ M82, που μερικές φορές ονομάζεται και γαλαξίας Cigar , βρίσκεται 12 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, στον βόρειο αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου. Οι αστρονόμοι τον κατατάσσουν ως γαλαξία με αστρικές εκρήξεις επειδή σχηματίζει αστέρια με πολύ υψηλότερο ρυθμό από τον τυπικό για το μέγεθός του - περίπου 10 φορές πιο γρήγορα από τον Γαλαξία μας .  Ο M82 είναι γνωστός για τον εκτεταμένο, ψυχρό άνεμο του, ο οποίος εκτείνεται σε 40.000 έτη φωτός και ωθεί τεράστιες ποσότητες αερίου και σκόνης. Οι επιστήμονες τον έχουν μελετήσει με πολλές αποστολές, συμπεριλαμβανομένων των διαστημικών τηλεσκοπίων Chandra , Webb , Hubble και Spitzer που έχουν αποσυρθεί , προσπαθώντας να συνδέσουν τις κουκκίδες μεταξύ της αστρικής δραστηριότητας και της μεγάλης κλίμακας εκροής.Οι ερευνητές θέλουν ιδιαίτερα να κατανοήσουν τον ρόλο των κοσμικών ακτίνων . Αυτά τα φορτισμένα σωματίδια υψηλής ταχύτητας βρίσκονται σε όλο το σύμπαν και επιταχύνονται από ορισμένα από τα ίδια γεγονότα που οι επιστήμονες πιστεύουν ότι παράγουν ανέμους όπως στον M82. Υπάρχει η πιθανότητα να αποτελούν κύρια πηγή εξωτερικής πίεσης στο αέριο. Η υψηλή ανάλυση και ευαισθησία του οργάνου XRISM Resolve επέτρεψε στην Boettcher και τους συναδέλφους της να μετρήσουν με ακρίβεια την ταχύτητα του θερμού ανέμου εξετάζοντας ένα σήμα ακτίνων Χ από υπερθερμασμένο σίδηρο στο γαλαξιακό κέντρο.Η ποσότητα του φωτός ακτίνων Χ από τον σίδηρο και άλλα στοιχεία τους έδειξε τη θερμοκρασία — ακριβώς εντός των προβλέψεων, στους 45 εκατομμύρια βαθμούς Φαρενάιτ (25 εκατομμύρια βαθμούς Κελσίου). Η θερμότητα ασκεί πίεση στο αέριο και το ωθεί προς τα έξω. Αυτή η ορμητική κίνηση από την υψηλή πίεση στη χαμηλή πίεση σχηματίζει τον άνεμο — τον ίδιο λόγο που οι άνεμοι πνέουν στην ατμόσφαιρα της Γης.Το εύρος των φασματικών γραμμών του σιδήρου μετέδωσε την ταχύτητα του θερμού ανέμου. Αυτό λειτουργεί μέσω της μετατόπισης Doppler, του ίδιου φαινομένου που προκαλεί την αύξηση ή μείωση του ύψους ενός ήχου, όπως μιας σειρήνας, λόγω της κίνησης της πηγής προς ή μακριά από εσάς. Στην περίπτωση του M82, το θερμό υλικό κοντά στο κέντρο πετάει γρήγορα και προς τις δύο κατευθύνσεις, τεντώνοντας τη φασματική γραμμή του σιδήρου. Το μέγεθος του τεντώματος αποκαλύπτει την ταχύτητα του σιδήρου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο άνεμος είναι λίγο πιο γρήγορος από το αναμενόμενο. Σε συνδυασμό με την υψηλή θερμοκρασία, είναι αρκετά ισχυρός για να παράγει τον ψυχρό άνεμο χωρίς κοσμικές ακτίνες, αν και μπορεί να εξακολουθούν να συμβάλλουν.Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι το κέντρο του M82 αποβάλλει αρκετό αέριο κάθε χρόνο για να σχηματίσει επτά αστέρια με τη μάζα του Ήλιου μας. Αυτό παρουσιάζει ένα άλλο αίνιγμα.«Αν ο άνεμος πνέει σταθερά με την ταχύτητα που έχουμε μετρήσει, τότε πιστεύουμε ότι μπορεί να τροφοδοτήσει τον μεγαλύτερο, ψυχρότερο άνεμο, διώχνοντας τέσσερις ηλιακές μάζες αερίου ετησίως. Αλλά το XRISM μας λέει ότι πολύ περισσότερο αέριο κινείται προς τα έξω», δήλωσε ο συν-συγγραφέας Edmund Hodges-Kluck, αστρονόμος και μέλος της ομάδας XRISM στη NASA Goddard. «Πού πηγαίνουν οι τρεις επιπλέον ηλιακές μάζες; Διαφεύγουν από τον γαλαξία ως θερμό αέριο με κάποιον άλλο τρόπο; Δεν γνωρίζουμε».Οι παρατηρήσεις του M82 από τον δορυφόρο XRISM θα βοηθήσουν στη βελτίωση των μοντέλων των γαλαξιών με αστρική έκρηξη, κάτι που μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να απαντήσουν σε τέτοιου είδους ερωτήματα στο μέλλον. Οι συνεισφορές της NASA σε διεθνή έργα όπως το XRISM αποτελούν μέρος των προσπαθειών του οργανισμού να καινοτομήσει με φιλόδοξες επιστημονικές αποστολές που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα πώς λειτουργεί το σύμπαν μας.«Μερικά από τα πρώιμα μοντέλα μας για τους γαλαξίες με αστρικές εκρήξεις αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1980 και είμαστε επιτέλους σε θέση να τα δοκιμάσουμε με τρόπους που δεν ήταν δυνατοί πριν από το XRISM», δήλωσε ο συν-συγγραφέας Skylar Grayson, μεταπτυχιακός φοιτητής στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα στο Τέμπε. «Παρέχει ευκαιρίες να καταλάβουμε γιατί το μοντέλο μπορεί να μην καταγράφει όλα όσα συμβαίνουν στο πραγματικό σύμπαν». https://science.nasa.gov/missions/xrism/nasa-jaxas-xrism-telescope-clocks-hot-wind-of-galaxy-m82/ Ο ψυχρός άνεμος του γαλαξία M82 οδηγεί αέριο και σκόνη έως και 40.000 έτη φωτός από τον πυρήνα του, όπως φαίνεται εδώ χρησιμοποιώντας δεδομένα από το Παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra της NASA και τα διαστημικά τηλεσκόπια Hubble και Spitzer. Το ένθετο δείχνει μια άποψη του Chandra της κεντρικής περιοχής του γαλαξία, όπου ένα καζάνι αστρικής δραστηριότητας πυροδοτεί την εκροή μεγαλύτερης κλίμακας. Αυτή η εικόνα του M82, που λήφθηκε από την κάμερα εγγύς υπέρυθρης ακτινοβολίας στο διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA, δείχνει το κέντρο του γαλαξία με τέτοια λεπτομέρεια που οι αστρονόμοι μπορούν να διακρίνουν μικρές φωτεινές πηγές που είναι είτε μεμονωμένα αστέρια είτε αστρικά σμήνη. Το όργανο Resolve στο διαστημόπλοιο XRISM (Αποστολή Απεικόνισης και Φασματοσκοπίας Ακτίνων Χ) κατέγραψε δεδομένα αποκαλύπτοντας την ταχύτητα του θερμού ανέμου στο κέντρο του γαλαξία M82 με αστρική έκρηξη. Το ενεργειακό εύρος των γραμμών εκπομπής σιδήρου δείχνει ότι το αέριο κινείται με περίπου 2 εκατομμύρια μίλια (περίπου 3 εκατομμύρια χιλιόμετρα) ανά ώρα. Ένθετο: Εικόνα του M82 από το όργανο XRISM Xtend. .

Η αποστολή ακτίνων Χ της NASA ρίχνει μια νέα ματιά σε σουπερνόβα 2.000 ετών. Η αποστολή IXPE (Imaging X-ray Polarimetry Explorer) της NASA πραγματοποίησε μια νέα παρατήρηση ενός σουπερνόβα, του RCW 86, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας πληρέστερης εικόνας για όσα έχουν παρατηρήσει άλλα τηλεσκόπια.Όταν οι αστρονόμοι που χρησιμοποιούν το Παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra της NASA στόχευσαν προηγουμένως τον RCW 86, ανακάλυψαν ότι μια μεγάλη περιοχή «κοιλότητας» γύρω από το σύστημα οδήγησε τον υπερκαινοφανή να επεκταθεί πιο γρήγορα από το αναμενόμενο. Η περιοχή της κοιλότητας χαμηλής πυκνότητας θα μπορούσε επίσης να έχει οδηγήσει στο μοναδικό σχήμα του RCW 86. Τώρα, το IXPE παρατήρησε το εξωτερικό χείλος αυτού του υπερκαινοφανούς, όπου η επέκτασή του υποψιάζεται ότι σταμάτησε στην άκρη της «κοιλότητας», δημιουργώντας το φαινόμενο του ανακλώμενου σοκ που επισημαίνεται με μωβ.Η πλήρης εικόνα συνδυάζει τα δεδομένα του IXPE με παλαιότερες παρατηρήσεις από δύο άλλα τηλεσκόπια ακτίνων Χ: το Chandra της NASA και το τηλεσκόπιο XMM-Newton της ESA (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος). Το κίτρινο αντιπροσωπεύει ακτίνες Χ χαμηλής ενέργειας, ενώ το μπλε δείχνει ακτίνες Χ υψηλής ενέργειας που ανιχνεύθηκαν από το Chandra και το XMM-Newton. Το αστρικό πεδίο στην εικόνα προέρχεται από το Εθνικό Εργαστήριο Έρευνας Αστρονομίας Οπτικών-Υπερύθρων (NOIRLab) του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών. Περισσότερα για το IXPE   Η αποστολή IXPE, η οποία συνεχίζει να παρέχει πρωτοφανή δεδομένα που επιτρέπουν πρωτοποριακές ανακαλύψεις σχετικά με ουράνια αντικείμενα σε όλο το σύμπαν, είναι μια κοινή αποστολή της NASA και της Ιταλικής Διαστημικής Υπηρεσίας με εταίρους και επιστημονικούς συνεργάτες σε 12 χώρες. Ηγείται του Κέντρου Διαστημικών Πτήσεων Marshall της NASA στο Χάντσβιλ της Αλαμπάμα. Η BAE Systems, Inc., με έδρα το Φολς Τσερτς της Βιρτζίνια, διαχειρίζεται τις λειτουργίες των διαστημοπλοίων μαζί με το Εργαστήριο Ατμοσφαιρικής και Διαστημικής Φυσικής του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Μπόλντερ. Μάθετε περισσότερα για την τρέχουσα αποστολή της IXPE εδώ:  science.nasa.gov/mission/ixpe Το IXPE της NASA παρατήρησε το εξωτερικό χείλος του υπολείμματος σουπερνόβα που επισημαίνεται με μωβ στο ένθετο. Τα δεδομένα από το IXPE συνδυάζονται με δεδομένα από το Παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra της NASA και το XMM-Newton της ESA. Το κίτρινο αντιπροσωπεύει ακτίνες Χ χαμηλής ενέργειας, ενώ το μπλε δείχνει ακτίνες Χ υψηλής ενέργειας που ανιχνεύθηκαν από το Chandra και το XMM-Newton. Το αστρικό πεδίο στην εικόνα προέρχεται από το Εθνικό Εργαστήριο Έρευνας Αστρονομίας Οπτικών-Υπερύθρων (NOILab) του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών.

Αστρονόμοι βλέπουν τη γέννηση πλανητικού συστήματος παρόμοιου με το δικό μας. Βλέπουμε πώς ήταν το ηλιακό μας σύστημα σε βρεφική ηλικία. Αστρονόμοι παρατήρησαν δύο πλανήτες να σχηματίζονται γύρω από ένα μακρινό νεαρό άστρο ανακαλύπτοντας έτσι ένα πλανητικό σύστημα που μας δίνει μια εικόνα για το πώς ήταν το ηλιακό μας σύστημα πριν από περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια χρόνια.Το νεαρό αυτό άστρο ονομάζεται WISPIT 2 και βρίσκεται περίπου 437 έτη φωτός μακριά από τη Γη με εκτιμώμενη ηλικία περίπου 5,4 εκατομμύρια χρόνια. Πρόκειται για ένα «νεογέννητο» άστρο αν σκεφτεί κανείς ότι ο Ήλιος είναι περίπου 4,6 δισεκατομμυρίων ετών.Το WISPIT 2 περιβάλλεται από έναν δακτυλιοειδή δίσκο αερίων και σκόνης που οι επιστήμονες ονομάζουν πρωτοπλανητικός δίσκο. Μέσα στο δίσκο αυτό η ερευνητική ομάδα εντόπισε δύο πλανήτες, τους WISPIT 2b και WISPIT 2c. Επιπλέον υπάρχουν ενδείξεις στη δομή του δίσκου ότι σχηματίζονται και άλλοι πρωτοπλανήτες. «Το WISPIT 2 είναι η καλύτερη μέχρι σήμερα ματιά στο δικό μας παρελθόν. Αυτές οι δομές υποδηλώνουν ότι σχηματίζονται και άλλοι πλανήτες, τους οποίους θα εντοπίσουμε στο μέλλον» δήλωσε η Κλόε Λόουλορ από το Πανεπιστήμιο Galway στην Ιρλανδία.Το WISPIT 2 είναι μόλις το δεύτερο σύστημα στο οποίο έχουν ανιχνευθεί δύο πλανήτες εν τη γενέσει τους. Το άλλο σύστημα, το PDS 70, δεν διαθέτει τον εκτεταμένο δίσκο και τα χαρακτηριστικά κενά και ζώνες που παρατηρούνται στο WISPIT 2. Αυτό καθιστά το σύστημα μοναδικό για τη μελέτη του σχηματισμού πλανητικών συστημάτων όπως το δικό μας.«Το WISPIT 2 αποτελεί ένα κρίσιμο “εργαστήριο” για να παρατηρήσουμε όχι μόνο τον σχηματισμό ενός πλανήτη αλλά ενός ολόκληρου πλανητικού συστήματος» δήλωσε ο Κρίστιαν Γκίνκι, μέλος της ερευνητικής ομάδας. Η ιστορία της ανακάλυψης Ο WISPIT 2b ήταν ο πρώτος πλανήτης που εντοπίστηκε γύρω από το άστρο πέρυσι. Έχει μάζα περίπου πέντε φορές μεγαλύτερη από του Δία και περιφέρεται σε απόσταση περίπου 60 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση Γης–Ήλιου.Στη συνέχεια οι αστρονόμοι εντόπισαν ενδείξεις για ένα δεύτερο αντικείμενο πιο κοντά στο άστρο το οποίο επιβεβαιώθηκε ως πλανήτης με τη χρήση του Very Large Telescope και του συμβολομετρικού του συστήματος. Ο νέος πλανήτης, WISPIT 2c, βρίσκεται σε απόσταση περίπου 15 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση Γης–Ήλιου δηλαδή περίπου τέσσερις φορές πιο κοντά στο άστρο από τον WISPIT 2b.Οι ερευνητές κατέγραψαν εικόνα του πλανήτη με το όργανο SPHERE του VLT και επιβεβαίωσαν την ύπαρξή του με το όργανο GRAVITY+. «Η πρόσφατη αναβάθμιση του GRAVITY+ ήταν καθοριστική για την καθαρή ανίχνευση ενός πλανήτη τόσο κοντά στο άστρο του» δήλωσε ο Γκιγιόμ Μπουρναρό από το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ. Πώς σχηματίζονται οι πλανήτες Και οι δύο πλανήτες δημιουργούν «αυλάκια» στον πρωτοπλανητικό δίσκο γύρω από το άστρο. Αυτό συμβαίνει επειδή, καθώς περιφέρονται, η βαρύτητά τους συγκεντρώνει υλικό από τον δίσκο, βοηθώντας τους να μεγαλώσουν.Υπάρχει επίσης ένδειξη για έναν τρίτο πλανήτη, λόγω ενός λιγότερο έντονου κενού στον δίσκο, πιο μακριά από το άστρο. Οι επιστήμονες ελπίζουν να τον παρατηρήσουν με το Extremely Large Telescope, που κατασκευάζεται στην έρημο Ατακάμα στη Χιλή.«Υποψιαζόμαστε ότι μπορεί να υπάρχει ένας τρίτος πλανήτης που δημιουργεί αυτό το κενό, πιθανώς με μάζα παρόμοια με του Κρόνου» δήλωσε η Λόουλορ. Εικόνα του πλανητικού συστήματος που παρατηρούν οι αστρονόμοι να σχηματίζεται. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2090076/astronomoi-vlepoyn-ti-gennisi-planitikoy-systimatos-paromoioy-me-to-diko-mas/