Σε εξέλιξη οι τελικές προετοιμασίες για την αποστολή της NASA στη Σελήνη. Ομάδες στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA στη Φλόριντα κάνουν τις τελικές προετοιμασίες για την έναρξη των δραστηριοτήτων αντίστροφης μέτρησης για την εκτόξευση της αποστολής Άρτεμις II, η οποία έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί ήδη από την Τετάρτη 1η Απριλίου.Η πρόγνωση καιρού για την ημέρα εκτόξευσης δείχνει 80% πιθανότητα ευνοϊκών καιρικών συνθηκών, με κύριες ανησυχίες την κάλυψη νεφών και την πιθανότητα ισχυρών ανέμων στην περιοχή. Οι ομάδες θα συνεχίσουν να παρακολουθούν τον καιρό τις επόμενες ημέρες. https://www.nasa.gov/artemis-ii-weather-criteria/ Την Κυριακή, η NASA διοργανώνει μια εικονική συνάντηση ερωτήσεων και απαντήσεων στις 11:30 π.μ. EDT με τους αστροναύτες του Artemis II από τους χώρους καραντίνας τους στο Kennedy, καθώς και check-in της αποστολής στις 2 μ.μ. με την ηγεσία του προγράμματος. Δείτε την πλήρη λίστα με τις επερχόμενες ενημερώσεις και τις τελευταίες ενημερώσεις στο ιστολόγιο του Artemis. https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-2/nasa-sets-coverage-for-artemis-ii-moon-mission/ https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/03/29/final-preparations-underway-for-nasas-moon-mission/ Ο πύραυλος Artemis II Space Launch System (SLS) της NASA και το διαστημόπλοιο Orion φαίνονται πάνω σε έναν κινητό εκτοξευτή στο Launch Complex 39B, την Παρασκευή 27 Μαρτίου 2026, στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA στη Φλόριντα. Η δοκιμαστική πτήση Artemis II της NASA θα μεταφέρει τον Διοικητή Reid Wiseman, τον Πιλότο Victor Glover και την Ειδική Αποστολής Christina Koch από τη NASA, και τον Ειδικό Αποστολής Jeremy Hansen από την CSA (Καναδική Διαστημική Υπηρεσία), γύρω από τη Σελήνη και πίσω στη Γη, με ευκαιρίες εκτόξευσης να ξεκινούν τον Απρίλιο του 2026. Φωτογραφία: (NASA/Bill Ingalls)  

Νομίζαμε πως ξέραμε το σχήμα του σύμπαντος, αλλά μάλλον κάναμε λάθος. Δεδομένα δεκαετιών υποδεικνύουν ότι το σύμπαν έχει επίπεδη γεωμετρία, σαν ένα άπειρο επίπεδο. Αλλά μια νέα ανάλυση αποκαλύπτει βαθιά ελαττώματα σε αυτό το απλό συμπέρασμα.Οι κοσμολόγοι αντιμετωπίζουν ένα ενοχλητικό πρόβλημα: δεν γνωρίζουν τι σχήμα έχει το σύμπαν. Το σύμπαν έχει τρεις πιθανές γεωμετρίες. Μπορεί να είναι θετικά καμπυλωμένο σαν σφαίρα, επίπεδο σαν άπειρο επίπεδο ή αρνητικά καμπυλωμένο σαν σέλα – αλλά η γεωμετρία από μόνη της δεν καθορίζει το σχήμα. Ένα επίπεδο σύμπαν θα μπορούσε και πάλι να περιτυλίγεται με διάφορους τρόπους. Θα μπορούσε να είναι πεπερασμένο, άπειρο ή ακόμα και διπλωμένο γύρω από τον εαυτό του σαν μια φιάλη Klein. Η γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν περιγράφει εξαιρετικά την τοπική καμπυλότητα. («Ο χωροχρόνος λέει στην ύλη πώς να κινηθεί· η ύλη λέει στον χωροχρόνο πώς να καμπυλωθεί», αστειεύτηκε ο πρωτοπόρος της σχετικότητας John Wheeler). Όμως, η σπουδαιότερη θεωρία του Αϊνστάιν παραμένει ουσιαστικά σιωπηλή ως προς την καθολική τοπολογία του σύμπαντος.Είναι άλλο πράγμα να σχεδιάζεις δράκους στα λευκά περιθώρια ενός χάρτη, και εντελώς διαφορετικό να μην ξέρεις καν πού βρίσκεται η άκρη του. Αναζητώντας τα όρια στον ουρανό Το σημείο αναφοράς μας για την απάντηση στο ερώτημα είναι η κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου. Πρόκειται για την αμυδρή θερμική υστερολαμπή περίπου 380.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, η οποία απελευθερώθηκε όταν το θερμό, ομιχλώδες πλάσμα που γέμιζε το πρώιμο σύμπαν ψύχθηκε και διαυγάστηκε καθώς οι αρχέγονοι ατομικοί πυρήνες συνδέθηκαν με ελεύθερα ηλεκτρόνια. Αποστολές όπως το διαστημικό παρατηρητήριο Planck του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος έχουν χαρτογραφήσει αυτό το αρχαίο σήμα με εξαιρετική ακρίβεια. Η πιο ευανάγνωστη υποτιθέμενη υπογραφή ενός τοπολογικά μη τετριμμένου σύμπαντος (δηλαδή ενός σύμπαντος που δεν εκτείνεται επ’ άπειρον προς όλες τις κατευθύνσεις) θα ήταν ζεύγη κύκλων στον ουρανό της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου με μοτίβα θερμοκρασίας που ταιριάζουν απόλυτα: η εύρεση ενός πανομοιότυπου δακτυλίου από θερμές και ψυχρές κηλίδες σε δύο διαφορετικές κατευθύνσεις θα μπορούσε να σημαίνει ότι κοιτάζουμε την ίδια περιοχή του διαστήματος από δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες. Αυτό θα ήταν σαν να μας έδινε το σύμπαν διπλή απόδειξη ότι βλέπουμε το ίδιο ακριβώς σημείο.Μετά από δεκαετίες άκαρπης αναζήτησης, η αποτυχία εύρεσης αυτών των αντίστοιχων κύκλων στην κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου οδήγησε σε ένα συμπέρασμα που κατέληξε σε συναίνεση: οποιαδήποτε μη τετριμμένη τοπολογία πρέπει να επαναλαμβάνεται σε κλίμακες μεγαλύτερες από το παρατηρήσιμο σύμπαν, αλλιώς απλώς δεν υπάρχει. Δηλαδή, σύμφωνα με τους καλύτερους χάρτες της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου από το Planck που καλύπτουν ολόκληρο τον ουρανό, είτε το σύμπαν είναι εντελώς άπειρο είτε είναι τόσο σχεδόν άπειρο που η διάκριση δεν έχει σημασία. Η λογική ήταν ξεκάθαρη, τα όρια έμοιαζαν στέρεα και κανείς δεν είχε ιδιαίτερο λόγο να τα αμφισβητήσει. Όμως, στην επιστήμη η υπερβολική τάξη είναι πάντα ένα μικρό προειδοποιητικό σημάδι. Τώρα, οι κοσμολόγοι της διεθνούς Συνεργασίας για Παρατηρήσεις, Μοντέλα και Προβλέψεις Ανωμαλιών και Κοσμικής Τοπολογίας (COMPACT) «άσκησαν πίεση» και η τακτοποιημένη εικόνα αρχίζει να σπάει. Το αποτέλεσμά τους: οι παρατηρησιακοί περιορισμοί σε μια συγκεκριμένη κατηγορία σαφώς καθορισμένων πιθανών κοσμικών σχημάτων είναι σημαντικά ασθενέστεροι από ό,τι υπέθεταν όλοι. Οι τοπολογίες που κάποτε θεωρούνταν ότι αποκλείονταν από τα δεδομένα Planck έχουν επιστρέψει αθόρυβα στο τραπέζι.Ο λόγος που αυτό έχει σημασία είναι πέρα από κάθε απλή ευχαρίστηση της χαρτογράφησης: η ακριβής κοσμική τοπολογία θα μας οδηγούσε σε καλύτερες θεωρίες για την κβαντική βαρύτητα και θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο που σκεφτόμαστε για το βαθύτερο παρελθόν και το απώτερο μέλλον του σύμπαντος. Η ξαφνική αναβίωση τόσων πολλών πιθανών σχημάτων για το σύμπαν από την COMPACT θα πρέπει να μας προκαλεί δέος – και μεγάλη ταπεινότητα – διότι όλα μαζί υποδηλώνουν ότι ίσως ισχύουν διαφορετικοί νόμοι της φυσικής, ένα διαφορετικό παρελθόν και διαφορετικές απαντήσεις σε ερωτήματα που δεν μας έχουν απασχολήσει καν μέχρι σήμερα. Κάθε φορά που εκλαμβάνουμε ένα προσωρινό όριο ως μόνιμο, αποκλείουμε πιθανότητες που μπορεί να αποδειχθούν πραγματικές. Μια πληθώρα συμπαντικών δυνατοτήτων Η ρίζα αυτής της διαφωνίας κρύβεται σε μια απατηλά απλή υπόθεση. Η παλιά συλλογιστική υποστήριζε ότι το σύμπαν που αναδιπλώνεται στον εαυτό του θα τέμνει αναγκαστικά την οπτική μας γραμμή αν ήταν μικρότερο από την απόσταση από την χωροχρονική αρχή της μικροκυματικής κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου (η οποία βρίσκεται πολλά δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά). Αλλά οι βρόχοι δεν μας οφείλουν κάτι τέτοιο. Ένας βρόχος μπορεί να διαπεράσει τον χώρο με έναν προσανατολισμό που διαφεύγει εντελώς από τον παρατηρητή, μην παράγοντας ανιχνεύσιμους κύκλους στην κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου – και αυτή η ατυχής διάταξη μπορεί να προκύψει ακόμη και όταν το μέγεθος ενός βρόχου θα έπρεπε να τον τοποθετεί με άνεση εντός των υποτιθέμενων ορίων ανίχνευσής μας. Η ομάδα COMPACT διαπίστωσε ότι το πραγματικό ελάχιστο μέγεθος ενός βρόχου μπορεί να είναι δύο έως έξι φορές μικρότερο από αυτό που οι κοσμολόγοι θεωρούσαν ως ένα αυστηρό κατώτατο όριο.Με άλλα λόγια, περιμέναμε ο καθρέφτης να βρίσκεται μπροστά μας – αλλά ξεχάσαμε να ελέγξουμε τα πλάγιά μας ή το ενδεχόμενο να έχει στραφεί εντελώς αλλού.Οι συνέπειες είναι αλυσιδωτές. Αυτό που έμοιαζε με έναν στενό διάδρομο κοσμικών αρχιτεκτονικών τώρα ανοίγεται σε μια πληθώρα δυνατοτήτων. Πολλές μη τετριμμένες τοπολογίες – συμπαντικά σχήματα που πετάχτηκαν στον σωρό των «αποκλεισμένων» με εσφαλμένη σιγουριά – απαιτούν τώρα μια νέα ματιά. Το παρατηρήσιμο σύμπαν δεν είναι πλέον ο αμείλικτος κριτής της τοπολογίας που νομίζαμε ότι ήταν, και το έργο της ανακάλυψης της αληθινής μορφής του κόσμου φαντάζει πλέον πολύ πιο δύσκολο.Αυτό συμβαίνει επειδή η ίδια γεωμετρία (αυτό που μαθαίνουμε από τη γενική σχετικότητα) μπορεί να συρραφεί με ριζικά διαφορετικούς τρόπους – και θα μπορούσε να υπάρχει ένας άπειρος αριθμός τρόπων με τους οποίους το σύμπαν θα μπορούσε να αναδιπλωθεί στον εαυτό του. Ακόμη και για επίπεδους χωροχρόνους (όπως αυτός στον οποίο υποψιαζόμαστε ότι ζούμε), υπάρχουν 18 πιθανότητες. Δεκαοχτώ! Κύλινδροι, ντόνατ, φιάλες του Klein και άλλα, είναι όλα τοπολογικά επίπεδα, όπως αποδεικνύεται. Χρειάζεστε απόδειξη; Σχεδιάστε δύο παράλληλες γραμμές σε ένα επίπεδο φύλλο χαρτιού. Παραμένουν παράλληλες – αυτός είναι ο ορισμός της επιπεδότητας. Τώρα τυλίξτε το χαρτί. Οι γραμμές παραμένουν παράλληλες. Εξακολουθεί να είναι επίπεδο.Όλες αυτές οι τοπολογίες μοιράζονται την ίδια γεωμετρία, πράγμα που σημαίνει ότι η γενική σχετικότητα τις αντιμετωπίζει ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Αλλά θα εκδηλώνονταν ως διαφορετικά είδη επαναλαμβανόμενων μοτίβων σε διαφορετικές περιοχές του ουρανού της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου. Δεν είναι λοιπόν μόνο ότι μπορεί να ψάχνουμε σε λάθος μέρη και με λάθος τρόπους για έναν καθρέφτη που να αντανακλά το κοσμικό σχήμα. Είναι ότι ο ίδιος ο ουρανός της ακτινοβολίας υποβάθρου μπορεί να είναι μια αίθουσα από καθρέφτες στην οποία περιπλανιόμαστε άσκοπα, κυνηγώντας τις δικές μας σκιές.Αυτό που διευκρινίζει το αποτέλεσμα της COMPACT, με κάποια ευθύτητα, είναι ότι διαβάζαμε την δική μας υπόθεση μέσα στα δεδομένα. Υποθέσαμε ότι οι βρόχοι θα διέτεμναν τον παρατηρητή και συμπεράναμε ότι πρέπει να είναι μεγάλοι επειδή δεν τους βλέπαμε. Οι βρόχοι δεν ήταν ποτέ υποχρεωμένοι να συνεργαστούν. Αυτό είναι το είδος του σφάλματος που φαίνεται προφανές εκ των υστέρων και αόρατο μέχρι κάποιος να αποφασίσει να το ελέγξει. Η μελλοντική πορεία μπορεί να απαιτήσει την πλήρη υπέρβαση της μεθόδου των δίδυμων κύκλων – ή τουλάχιστον την συμπλήρωσή της με μια πιο εξελιγμένη και στατιστικά ισχυρή αναζήτηση για ακόμα πιο ανεπαίσθητες υπογραφές του κοσμικού σχήματος με βάση την κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου.Προς το παρόν, το σχήμα του σύμπαντος παραμένει άγνωστο. Οι περιορισμοί είναι πιο χαλαροί από ό,τι παρουσιαζόταν. Ο χάρτης εξακολουθεί να έχει πρόβλημα με δράκους. Απλώς τώρα ξέρουμε λίγο καλύτερα τι μας διαφεύγει. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: «We thought we knew the shape of the universe. We were wrong» – https://www.scientificamerican.com/article/we-thought-we-knew-the-shape-of-the-universe-we-were-wrong/ Οι τρεις πιθανές γεωμετρίες του σύμπαντος ανάλογα με την τιμή της κρίσιμης πυκνότητας του σύμπαντος. Φιάλη Κλάιν

Ο Νεύτωνας και η απεραντοσύνη του γεωλογικού χρόνου. Η ανακάλυψη του βαθέως χρόνου ήταν εξίσου συγκλονιστική με την ανακάλυψη ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του Σύμπαντος και πίσω από αυτή τη «μεταμόρφωση» βρίσκεται και ο Νεύτωνας ως «σιωπηλός πρόλογος» του γεωλογικού χρόνου.Στην ιστορία των επιστημών, υπάρχουν μορφές που μοιάζουν να ανήκουν ολοκληρωτικά σε έναν τομέα, ενώ στην πραγματικότητα λειτουργούν ως γέφυρες ανάμεσα σε «κόσμους».Ο Ισαάκ Νεύτων είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: ο θεμελιωτής της κλασικής μηχανικής, ο αρχιτέκτονας της παγκόσμιας βαρύτητας, ήταν ταυτόχρονα και ένας στοχαστής βαθιά βυθισμένος στη θεολογία και στη βιβλική χρονολόγηση.Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το παράδοξο: ο άνθρωπος που ανέδειξε την απεραντοσύνη του χώρου του Σύμπαντος,  δεν οδήγησε ταυτόχρονα στη σύλληψη της απεραντοσύνης του γεωλογικού χρόνου, τον λεγόμενο «βαθύ χρόνο» (deep time), τον θεμελιώδη εξελικτικό στυλοβάτη της επιστήμης της Γεωλογίας. Στη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων, ο Νεύτωνας ενσαρκώνει τον ορθολογισμό και την επιστημονική επανάσταση. Ωστόσο, ένα σημαντικό μέρος του έργου του αφορά την προσπάθεια να εναρμονίσει την ανθρώπινη ιστορία με τη βιβλική «αφήγηση». Στο έργο του Chronology of Ancient Kingdoms Amended, επιχείρησε να «διορθώσει» τις χρονολογίες της αρχαιότητας, συρρικνώνοντάς τες ώστε να ταιριάζουν με το βιβλικό χρονικό πλαίσιο. Τα μαθηματικά και η αστρονομία δεν χρησιμοποιήθηκαν σε αυτήν την προσπάθεια για να «επεκτείνουν» τον χρόνο, αλλά για να τον περιορίσουν και να τον «πειθαρχήσουν» (Newton, 1728).Για τον Νεύτωνα, ο χρόνος της Γης δεν ήταν ανεξάρτητος από τον χρόνο της ανθρώπινης ιστορίας. Δεν υπήρχε ανάγκη για εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια χρόνια ώστε να εξηγηθούν γεωλογικές διεργασίες. Αντίθετα, η μορφή της Γης μπορούσε να αποδοθεί είτε σε μια αρχική θεϊκή πράξη, είτε σε περιστασιακές παρεμβάσεις της (Gould, 1987). Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο χρόνος δεν χρειαζόταν να «απλωθεί», αλλά μπορούσε να «συμπιεστεί».Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί «πατέρας» του γεωλογικού χρόνου. Και όμως, χωρίς αυτόν, η έννοια του βαθέως χρόνου ίσως να μην είχε ποτέ διαμορφωθεί. Για να κατανοήσουμε αυτή την αντίφαση, πρέπει να μετακινηθούμε από τη γεωλογία στην κοσμολογία. Η πραγματική συμβολή του Νεύτωνα δεν βρίσκεται στην προσέγγιση της διάρκειας του χρόνου, αλλά στη θεμελίωση ενός τρόπου εξήγησης του κόσμου μέσω καθολικών φυσικών νόμων. Με τη θεωρία της παγκόσμιας βαρύτητας, εισήγαγε έναν κόσμο όπου ένας και μόνος νόμος ισχύει παντού, σε κάθε κλίμακα, από τη Γη μέχρι τα άστρα. Έτσι ο κόσμος γίνεται ενιαίος, μαθηματικά περιγράψιμος και νομοτελειακός. Αυτή η αλλαγή ήταν και παραμένει επαναστατική. Για πρώτη φορά, το άπειρο έπαψε να είναι φιλοσοφική αφαίρεση και έγινε επιστημονικά διαχειρίσιμο. Ο χώρος μπορεί να είναι απεριόριστος, αλλά δεν είναι χαοτικός γιατί υπακούει σε νόμους. Και αν αυτό ισχύει για τον χώρο, τότε ανοίγει ο δρόμος να ισχύσει και για τον χρόνο. Εδώ αναδύεται μια κρίσιμη διάκριση που διατρέχει την ιστορία της γεωλογικής σκέψης και σχετίζεται με το πως εξελίσσεται ο χρόνος: το δίπολο ανάμεσα στο «βέλος του χρόνου» (time’s arrow) και στον «κύκλο του χρόνου» (time’s cycle). Το πρώτο συνδέεται με μια γραμμική, εξελικτική ιστορία: δημιουργία, εξέλιξη, τέλος! Το δεύτερο όμως αντιστοιχεί σε επαναλαμβανόμενες ατέρμονες διεργασίες. Ο Νεύτωνας ανήκει ξεκάθαρα στην πρώτη κατηγορία: μια μοναδική Δημιουργία, μια ιστορία με κατεύθυνση και θεολογικό νόημα.Η εμβρυακή επιστημονική γεωλογική σκέψη του 18ου και 19ου αιώνα θα εκμεταλλευτεί ακριβώς αυτή τη δυνατότητα που προσέφερε ο Νεύτωνας για τη συσχέτιση χώρου και χρόνου, μεταφέροντας αυτή τη σύλληψη από την κοσμολογία στο εσωτερικό και τη δομή της Γης. Στο έργο του Theory of the Earth, ο James Hutton (1726–1797) γράφει ότι η Γη δεν έχει ορατή αρχή ούτε τέλος, αλλά συνιστά ένα δυναμικό σύστημα που ανακυκλώνεται διαρκώς μέσω ανύψωσης, διάβρωσης και επαναπόθεσης. Ο γεωλογικός χρόνος δεν είναι απλώς «μεγάλος», αλλά λειτουργικά απεριόριστος, καθώς προκύπτει από τη συνεχή δράση διεργασιών που δεν έχουν φυσικό όριο (Gould, 1987). Πάνω σε αυτή τη θεμελίωση, ο Charles Lyell διατύπωσε μια πιο συστηματική και μεθοδολογική εκδοχή της ίδιας ιδέας. Θα υποστηρίξει ότι η απεραντοσύνη του γεωλογικού χρόνου είναι ανάλογη με την απεραντοσύνη του χώρου που αποκάλυψε η νευτώνεια φυσική. Η σύγκριση αυτή δεν ήταν απλώς ρητορική, αλλά επιστημονική. Μέσω αυτής, η σύγχρονη επιστήμη της Γεωλογίας διεκδίκησε, όπως και οι άλλες φυσικές επιστήμες, το δικαίωμα να σκέφτεται σε «άπειρες» κλίμακες (Lyell, 1830).Σε αυτό το σημείο γίνεται σαφές το ιστορικό παράδοξο: ο Νεύτωνας δεν εγκατέλειψε ποτέ το «βέλος» του χρόνου, αλλά δημιούργησε τον κόσμο μέσα στον οποίο ο «κύκλος» του χρόνου έγινε δυνατός. Δεν ανακάλυψε τον «βαθύ χρόνο», αλλά κατέστησε αναπόφευκτη την προσέγγισή του. Η μετάβαση από έναν κόσμο λίγων χιλιάδων ετών σε έναν κόσμο δισεκατομμυρίων ετών δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα παρατήρησης. Δεν ήταν μόνο μια απλή «νίκη της επιστήμης επί της θεολογίας». Ήταν μια βαθιά πολιτισμική μετατόπιση: αλλαγή στο μέτρο, στην κλίμακα και στο τι θεωρείται επιστημονικά εφικτό. Όπως τονίζει και ο Gould (1987), η ανακάλυψη του βαθέως χρόνου ήταν μια από τις μεγαλύτερες διανοητικές επαναστάσεις στην ιστορία της ανθρωπότητας, ακριβώς επειδή άλλαξε τον τρόπο που σκεφτόμαστε τον ίδιο τον χρόνο. Ο άνθρωπος, που κάποτε πίστευε ότι κατοικεί σε έναν κόσμο λίγων χιλιάδων ετών, βρέθηκε ξαφνικά σε ένα απέραντο χρονικό πεδίο, όπου η ανθρώπινη παρουσία είναι μια στιγμιαία λάμψη.Η ανακάλυψη του βαθέως χρόνου ήταν εξίσου συγκλονιστική με την ανακάλυψη ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του Σύμπαντος και πίσω από αυτή τη «μεταμόρφωση» βρίσκεται και ο Νεύτωνας ως «σιωπηλός πρόλογος» του γεωλογικού χρόνου. Δεν τον διατύπωσε, αλλά τον προετοίμασε. Δεν τον αποδέχθηκε, αλλά τον κατέστησε διανοητικά δυνατό. Και σε αυτό βρίσκεται η μεγάλη αντίθεση της Ιστορίας: ότι οι μεγαλύτερες επαναστάσεις δεν προέρχονται πάντα από εκείνους που τις διακηρύσσουν, αλλά από εκείνους που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να αντιληφθούμε τον κόσμο. * Καθηγητής και τέως κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης Βιβλιογραφία Gould, S.J. (1987) Time’s Arrow, Time’s Cycle: Myth and Metaphor in the Discovery of Geological Time. Cambridge, MA: Harvard University Press. Hutton, J. (1795) Theory of the Earth, with Proofs and Illustrations, 2 vols, https://www.gutenberg.org/ebooks/12861. Lyell, C. (1830) Principles of Geology, Vol. I., https://www.gutenberg.org/ebooks/33224 Newton, I. (1728) The Chronology of Ancient Kingdoms Amended, https://www.gutenberg.org/files/15784/15784-h/15784-h.htm Γραφική αναπαράσταση της ιστορίας της Γης ως σπείρα (el.wikipedia.org) https://el.wikipedia.org/wiki/Γεωλογικός_χρόνος Πορτρέτο του Ισαάκ Νεύτωνα (1642-1727). Πρόκειται για αντίγραφο πίνακα του Σερ Γκόντφρεϊ Κνέλερ (1689) https://en.wikipedia.org https://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page